آرى ، اما نه بدان صورت كه درخلق وجود دارد ، ليكن خشم خداوند ، كيفر اوست وخشنودى او ، پاداش اوست .
مضمون اين حديث درروايات فراوانى آمده است .
هدايت و اضلال :
دربارهء « هدايت و اضلال » در محاسن از سليمان روايت شده است كه امام صادق عليه السلام فرمود :
يا سُلَيْمانُ ! إِنَّ لَكَ قَلْباً وَ مَسامِعَ ، وِإِنَّ اللَّهَ إِذا أَرادَ أَنْ يَهْدِيَ عَبْداً فَتَحَ مَسامِعَ قَلْبِهِ ، وَإِذا أَرادَ بِهِ غَيْرَ ذلِكَ خَتَمَ مَسامِعَ قَلْبِهِ فَلا يَصْلُحُ أَبَداً ؛ وَ هَوَ قَوْلُ اللَّهِ - عَزَّوَجَلَّ - :
« أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها »
« 1 »
اى سليمان ! تورا دلى است و گوشهايى ، و هرگاه خداوند خواهد كه بندهاى را هدايت نمايد ، گوشهاى دلش را بگشايد ، و هرگاه جز آن را خواهد ، گوشهاى دلش را ببندد ، و دراين صورت او هرگز خوب و نيك نگردد ، خداوند فرمايد : آيا بر دلهايى قفلهاى آن است .
استدراج
دربارهء به خود واگذاردن واستدراج ( / به آهستگى غافلگير كردن ) در اصول كافى از سماعه نقل است كه از امام صادق عليه السلام از آيه :
« سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ »
« 2 » پرسيدم ؛ امام فرمود :
هُوَ الْعَبْدُ يُذْنِبُ الذَّنْبَ فَتُجَدَّدُ لَهُ الْنِعْمَةُ مَعَهُ تُلْهيهِ تِلْكَ النِّعْمَةُ عَنِ الاسْتِغْفارِ مِنْ ذلِكَ الذَّنْبِ ؛ « 3 »
آن بندهاى است كه گناهى مرتكب شود ، پس براى او با آن گناه نعمت تجديد گردد ، و
هامش
( 1 ) . محاسن ، ص 200 ، ح 35 ؛ بحار الانوار ، ج 5 ، ص 203 - 204
( 2 ) . اعراف ، آيهء 182
( 3 ) . اصول كافى ، ج 2 ، باب 202 ، ص 452 ، ح 3