برآنان است ، بلكه به سبب آن است كه آنان دراثر گمراهى درونى خود ، از او پيروى نمودند واو را بر خود مسلط وچيره ساختند . خداوند درقرآن كريم ، كلام ابليس را چنين حكايت مىكند :
« قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ * إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ * قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ * إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ »
« 1 »
[ شيطان ] گفت : پروردگارا ! چنانكه مرا گمراه كردى ، من نيز درزمين ( همه چيز را ) در نظر فرزندان آدم جلوه مىدهم و همه آنان را گمراه خواهم كرد ، مگر بندگان پاك وخالص تورا . خداوند فرمود : همين ( اخلاص و پاكى سيرت ) راه مستقيم [ به درگاه رضاى ] من است و هرگز تو را بربندگان من تسلّط و چيرگى نباشد ، مگر گمراهانى كه از توپيروى كنند .
در جاى ديگر نيزكلام آن ملعون را در روز قيامت - خطاب به گمراهان - چنين حكايت مىكند :
« وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ »
. « 2 »
دراين جملات ، ابليس نيز بار گناه رابردوش خود آنان قرارداد ، و علّت عذاب را ظلم و ستم آنان دانست ، نه پيروى و اجابت كردن دعوت او . تمام اينها محوّل نمودن به ذات است [ و بيانگر آن است كه منشأ بدبختى آنها ، خودشان هستند ] خداوند سبحان
هامش
( 1 ) . حجر ، آيات 39 - 42
( 2 ) . ابراهيم ، آيهء 22