الف : اعجاز از نظر قرآن ، كه در ذيل آن - گذشته از بحث دربارهء اعجاز و ماهيّت آن - از هفت فراز بدين ترتيب سخن به ميان آمده است : قرآن قانون عليّت عمومى را تصديق مىكند ؛ قرآن امور خارق العاده را مىپذيرد ؛ قرآن حوادث و معلولات مادى را به خدا نسبت مىدهد ؛ قرآن نفوس انبياء را در معجزات مؤثّر مىداند ؛ قرآن معجزات را علاوه بر نفوس انبياء ، به خدا نيز نسبت مىدهد ؛ قرآن معجزه را به علل شكستناپذير نسبت مىدهد ؛ و قرآن معجزه را دليلى قطعى و واقعى بر صدق دعوى نبوّت مىداند .
ب : اعجاز قرآن ، كه در آن به انواع تحدّىها اشاره رفته و دربارهء هريك از آنها به تفصيل بحث شده است . عناوين بحثها در اين بخش بدين قرار است : تحدّى قرآن به علم ، تحدّى قرآن به آورندهء آن ، تحدّى قرآن به خبرهاى غيبى ، تحدّى قرآن به عدم وجود اختلاف در آن ، تحدّى قرآن به بلاغت ، و تحدّى قرآن به همهء معارف گرانقدر آن .
3 - آخرين بخش كتاب با عنوان « رسالهاى دربارهء معجزه » ، كه مستقلا به قلم حضرت علّامه نگارش يافته و براى تكميل فايده عينا در پايان كتاب آمده است . در اين رسالهء ممتّع ، « اعجاز و معجزه » مورد بحث قرار گرفته و در عين اختصار ، حق مطلب به خوبى ادا شده است .
از آنجا كه كتاب حاضر با رعايت همهء جوانب امر و به شيوهاى محقّقانه نگارش يافته است ، گزاف نگفتهايم اگر ادّعا كنيم كه در نوع خود بىنظير است ؛ به ويژه كه مطالب ارزشمند آن ، غالبا از تفسير « الميزان » - كه قدرش بر اهل فضل و كمال كاملا روشن است - اقتباس شده و ما بقى نيز از ديگر آثار استاد عينا نقل گرديده است . بنابراين ، با توصيف تفسير الميزان ، در واقع ، كتاب حاضر نيز به وصف در خواهد آمد ، زيرا به مقتضاى « چونكه صد آمد نود هم پيش
اعجاز قرآن ( فارسى ) — صفحة مقدمه 27
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
صمقدمه ٢٧