كاظمى ، و مولا على نهاوندى به پايان رسانده و در حدود پنجاه اثر علمى در فقه و اصول دين و اصول فقه از خود بر جاى نهاده است . « 59 »
15 - الصرفة فى اعجاز القرآن - تأليف على بن حسين بن موسى ، معروف به « علم الهدى » و « سيّد مرتضى » ( 355 - 436 ه ق ) . وى در علوم بسيارى ، از جمله : كلام ، فقه ، اصول فقه ، ادب ، نحو ، شعر ، معانى شعر ، و لغت تبحّرى تمام داشت و سرآمد اقران بشمار مىرفت . از وى ديوان شعرى - حاوى بيش از بيست هزار بيت - نيز بر جاى مانده است . « 60 » اساتيد و مشايخ علم الهدى ، شيخ مفيد ، ابن نباته ، شيخ حسين بن بابويه ، و ديگر اكابر وقت بودهاند ؛ و شيخ طوسى ، قاضى ابن البراج ، ابو الصلاح حلبى ، ابو الفتح كراجكى ، سلار بن عبد العزيز ديلمى ، و نظاير ايشان از تلامذهء وى مىباشند . « 61 » علماى عامه و خاصه همواره به ديدهء احترام به دو نگريسته و از او به بزرگى ياد كردهاند . وى بنا به گفتهء ابن اثير مجدّد مذهب اماميّه در آغاز سدهء چهارم هجرى بوده است . « 62 » كتاب مزبور ، « الموضح عن وجه « * » اعجاز القرآن » نيز خوانده شده است ، « 63 » چنان كه مرحوم ميرزا محمد تنكابنى در كتاب خود بدين امر اشاره كرده و گفته است :
« . . . الموضّح عن جهة اعجاز القرآن ، و هو الكتاب المعروف
هامش
( 59 ) . الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 21 .
( 60 ) . الفهرست ، ص 218 - 220 ؛ و نيز ر - ك : روضات الجنات ، ج 4 ، ص 302 و ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 187 و بغية الوعاة ، ص 335 .
( 61 ) . ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 185 - به اختصار .
( 62 ) . الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 481 .
( * ) در برخى نسخ به جاى واژهء « وجه » ، « جهة » آمده است . ر - ك :
معالم العلماء ، ص 62 ، پاورقى و قصص العلماء ، ص 410 .
( 63 ) . معالم العلماء ، ص 62 .