ميان سورههاى كوتاه و بلند ، مطالب مربوط به دنيا و آخرت ، مواعظ و تاريخ ، و ديگر موضوعات تفاوتى وجود ندارد . ضمنا اعتراض و اتهام دشمنان هم مربوط به همهء قرآن بود ، زيرا آنان فقط به آيات يا سورههاى خاصى اعتراض نداشتند ، بلكه به اصل قرآن و اصل ارتباط انسان با آفريدگار جهان معترض بودند . همچنين ، برخى از مفسران پنداشتهاند كه در آيهء مزبور ، به فصاحت و بلاغت تحدى شده است .
اين پندار هم بىاساس است ، زيرا همين آيه صريحا بر تحدى به كيفيّت كمال و فضيلتى دلالت دارد كه قرآن كريم آن را داراست ؛ يعنى تحدى به همهء معارف گرانقدر الهى ؛ مقررات و احكام عبادى ؛ قوانين مدنى و سياسى و قضائى و اقتصادى ؛ اخلاق پسنديدهء انسانى ؛ سرگذشت انبياء و ملتها ؛ پيشگوييها و اخبار غيبى ؛ وصف ملك و جنّ و آسمان و زمين ؛ پند و حكمت و وعد و وعيد ؛ اخبار مبدأ و معاد ، قدرت استدلال و شيرينى بيان و بلندى معانى ؛ و نيز ويژگيهاى پرارج ديگر . مهمتر اينكه با وجود اينهمه مطالب متنوع و موضوعات گوناگون ، كوچكترين تناقض و اختلافى در اين كتاب شريف وجود ندارد ، و نيز در اوج آسمان فصاحت و بلاغت اعجازآميز آن ، شاهباز انديشهء بشرى را ياراى پرواز نباشد .
با اندك تأمّل در آيات تحدى ، به خوبى مىتوان دريافت كه اين آيات هرگز منحصر به فصاحت و بلاغت نيست ، بلكه به همهء معارف ارزشمند و عالى قرآن اختصاص دارد . با كمال تأسف ، علماى صدر اسلام ، و دانشمندان بعدى نيز به تبعيت از آنان ، هرگاه دربارهء آيات تحدى بحث كردهاند ، بىدرنگ از فصاحت و بلاغت سخن گفتهاند ؛ گويى كه اعجاز قرآن تنها به فصاحت و بلاغت اختصاص داشته است ! ! ازاينرو ، آنان كتابها و رسالات بسيارى در خصوص اعجاز قرآن نوشتند كه در آنها جز از فصاحت و بلاغت ، از ديگر
اعجاز قرآن ( فارسى ) — صفحة 101
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٠١