رسول اكرم ( ص ) نازل شدهاند « 1 » . در اين سه سوره ، براى آوردن نظير سورههايى از قرآن تحدى به عمل آمده است ، و ما از بررسى آيات سه گانه در آنها ، بدين نتيجه مىرسيم كه در اين سورهها گذشته از فصاحت و بلاغت ، به جميع معارف ارجمند قرآن نيز تحدى شده است . اينك به بررسى كوتاهى دربارهء اين سه آيه - به ترتيب نزول آنها - مىپردازيم :
1 -
« قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ ، لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ ، وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً . »
[ اسراء ( 17 ) / 88 ] - بگو اى محمد ، اگر انس و جن دست به دست هم دهند كه مثل اين قرآن را بياورند ، هرگز نتوانند آورد ، اگرچه برخى از آنان پشتيبان برخى ديگر باشند .
پرواضح است كه در اين آيه - گذشته از جنبهء فصاحت و بلاغت - به تمامى خصوصيات قرآن و صفات كمالى آن ، از نظر لفظ و معنى ، تحدّى شده است ، زيرا اگر هدف از تحدى ، فقط جنبهء لفظى قرآن مىبود ، ديگر لزومى نداشت كه همهء انس و جن به معارضه با قرآن فراخوانده شوند ، [ بلكه مىبايست چنين گفته مىشد :
« اگر همهء اعراب جمع شوند ، نمىتوانند مثل آن را بياورند ! » ] در حالى كه متّفق شدن جنّ و انس ، و به يارى هم شتافتنشان ، در آيهء مزبور كاملا مورد توجه بوده است ؛ خصوصا كه همين آيه ، خود بر دوام تحدّى و مبارز طلبى دلالت دارد ، با اينكه مىدانيم اعراب آن روزگار ، با آنهمه فصاحت و بلاغت ، همگى در گذشتهاند و اثرى از ايشان برجاى نمانده است . بنابراين ، اگر هدف از تحدى مواردى شاملتر از فصاحت و بلاغت نمىبود ، ديگر تحدى در عصر ما لزومى نداشت ؛ در صورتى كه قرآن كريم همچنان به صورت معجزه باقى
هامش
( 1 ) . قرآن در اسلام ، ص 180 .