واحدى را در قالبهاى مختلف بيان نموده است ؛ آيا همهء اين قالبها و تركيبها معجزه است ؟ !
اين دو شبهه ، و ديگر شبهات نظير آنها موجب گرديده كه برخى از دانشمندان اسلامى در مورد اعجاز قرآن قائل به « صرف » شوند . آنان مىگويند : « آوردن نظير قرآن براى بشر محال است . نه تاكنون كسى توانسته در اين وادى گام بردارد ، و نه در آينده كسى خواهد توانست ؛ البته ، نه بدين جهت كه اين تركيبها و جملهبندىها براى انسان كار محالى است ، بلكه براى اينكه خداوند قرآن را معجزهء جاويدان پيامبر اكرم ( ص ) قرار داده و براى حفظ دلائل نبوت ، توان مقابله و معارضه با آن را از انسانها سلب كرده است ، و به نيروى ارادهء قاهر و غالب خويش نمىگذارد كه چنين كارى از كسى سربزند . »
اين مطلب نادرست است ، و با آيات تحدّى قرآن سازگار نيست ، چه از ظاهر آيات تحدى - كه انس و جن را به معارضه دعوت مىكند ، و از آنان مىخواهد كه دست به دست هم دهند ، و به مدد يكديگر بدين كار اقدام كنند - ، چنين برمىآيد كه بشر از ساختن اين قالبها ناتوان است ؛ نه اينكه خدا نمىگذارد ، چنان كه قرآن مىفرمايد :
« . . . شما نيز ده سوره نظير آن را بسازيد ، و جز خدا هركس را كه مىتوانيد ، به يارى طلبيد ، اگر راست مىگوييد . پس اگر به دعوت شما پاسخ ندادند ، بدانيد كه اين كتاب به علم خدا نازل شده است . . . » [ هود ( 11 ) / 13 و 14 ] جملهء اخير در اين آيه ، مؤكّدا دلالت دارد بر اينكه دانش بشرى براى تنظيم اين اسلوب كافى نيست ، و تنها ، دانش الهى مىتواند پديد آورندهء چنين اسلوبى باشد .
جالبتر اينكه آيهء مزبور نيز در مقام ردّ اين تهمت - كه قرآن ساخته و پرداختهء شخص پيامبر است - برآمده به ما مىفهماند كه دانش پيامبر اكرم ( ص ) هم براى تنظيم چنين اسلوبى كافى نيست .
اعجاز قرآن ( فارسى ) — صفحة 89
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٨٩