توجّه به قرآن مجيد الحَمد لِلّه داريم ؛ اگر خداوند به حساب بگذارد ! امّا مسألهء نسيان كلّى عجيبى كه پيدا كردهام بنده را خيلى سخت در فشار مىگذارد . از حيث مطالعه و از حيث نوشتن ، تقريباً شب و روز بنده مشغول بود ، إلّا ما شَذَّ ؛ خيلى خيلى كم ؛ و گرنه خوب نوعاً مشغول بوديم ، و آدم چيز مىنوشت و فكر مىكرد و مطالعه مىكرد و اينها همه شان فعلًا سلب شده است ؛ حالت مطالعه و نوشتن را ندارم !
تلميذ : خوب اين كمال است ديگر ! توغّل در امور كلّى موجب انصراف از جزئيّات مىشود ، مثل عوالم خَلْسه و جذب همان روح كلّى .
علّامه : بله ! اين كمالِه ؟ قربان كمالى كه خدا بدهد ، ما حرف نداريم ؛ امّا اينجور كمال ؟ اين نسيان است . و كلام شما همهاش حقّ است ؛ ولى آنچه من مىفهمم مسألهء نسيان است . و غالباً حالت خواب در چشمهايم پيداست ؛ مثل اينكه چشم هايم پر از خواب و پر از خاك است ، و در عين حال بخواهم بخوابم ، خوابم نمىآيد . و پيوسته يك جورى هستم ديگر ؛ الْخَيْرُ فيما وَقَعَ . مقطوع من اينست كه اينحال مانند احوال خَلسه نيست ؛ يك گرفتگى مخصوص است در حالم ، و مخصوصاً حال خواب در چشم . إن شاء الله دعا بايد كرد . خداوند خودش عنايت فرمايد ؛ آنچه مائيم از دست ما هيچ چيز بر نمىآيد . * * *
عالم برزخ براى همه مردم است
شخص ثالث : آيا عالم برزخ براى عموم افراد است ، يا براى كاملين در ايمان و يا كاملين در كفر ؟ و يكى از آياتى را كه به آن استدلال مىكنند براى برزخ اين آيه است :
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ