يُرْزَقُونَ .
« 1 »
آيا مىتوان از اين آيه كه روزى به برزخيان را نسبت به كسانى قرار مىدهد كه در راه خدا كشته شدهاند ، استفاده كرد كه برزخ براى همه نيست ؟
علّامه : در بعضى از روايات اين معنى هست كه برزخ مختصّ كسانيست كه كامل شدهاند ؛ خلاصه به كُمَّلين آنها يا به آنهائى كه به تعبير مخصوص : كسى كه ايمان را كامل كرده و كسى كه كفر را كامل كرده است ؛ برزخ مال اين دو دسته است ؛ و دستهء سوّم كسانى هستند كه « مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضًا وَ مَحَضَ الإسْلامَ مَحْضًا » نيستند ، پس آنها داراى برزخ نيستند ؛ و بنابراين روايات ، برزخ اختصاص به كُمَّلين از اهل اسلام و از اهل كفر دارد .
و در بعضى از روايات ديگر داريم كه برزخ اختصاص به اينها ندارد ؛ همه در برزخ شريكند ، و همهء افراد بايد پس از مرگ ، عالم برزخ را طىّ كنند و از آنجا ردّ شوند بسوى قيامت .
و آيهء
وَ لا تَحْسَبَنَّ
داراى مفهوم نيست كه دلالت كند غير شهداء در راه خدا ، در برزخ روزى نمىخورند .
اوّلًا : تتمّهء همين آيه مىفرمايد :
فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ .
« 2 »
چون اين آيه دلالت دارد بر اينكه آن كسانى كه هنوز به آنها ملحق نشده اند
هامش
( 1 ) آيهء 169 ، از سورهء 3 : ءَال عمران : « و البتّه چنين گمان مبر كه كسانى كه در راه خدا كشته شدهاند مردگانند ! بلكه آنها زندگانند ، و در پيشگاه پروردگارشان روزى مىخورند ! »
( 2 ) آيهء 170 ، از سورهء 3 : ءَال عمران : « خوشحالند بسبب آنچه خدا از فضل خود به آنها داده است ، و مسرورند دربارهء كسانى كه در دنيا بوده و هنوز به آنها ملحق نشدهاند از مؤمنين ، به اينكه براى آنها ترس و اندوهى نيست . »