و از جمله چهار گونه تعبيريست كه قرآن مجيد دربارهء اصل خلقت نموده است : 1 -
مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ *
. « 1 » 2 -
مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ
. « 2 » 3 -
مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ
. « 3 »
وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ .
« 4 » 4 -
مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ .
« 5 »
امّا
حَمَإٍ مَسْنُونٍ *
عبارتست از لَجَن متعفّن ، چون حَمَأ بمعنى لَجَن است و مَسْنُون بمعنى بدبو و يا بمعنى بد طعم است . و در هر حال اصل خلقت انسان از لجن متعفّن كه گلى است بدبو و يا بدطعم ، مىباشد .
و امّا
صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ
؛ صلصال عبارت از گلى است كه خشك شود و تَرَك تَرَك خورد و چون پا روى آن گذارند خِش خِش صدا كند ، و فخّار هم به معناى كوزهء كوزهگرى است .
يعنى انسان را از گل خشك شدهاى كه ترك خورد و مانند كوزه صدا كند آفريديم .
هامش
( 1 ) ذيل آيهء 26 ، از سورهء 15 : الحجر : « و بدرستيكه ما انسان را از لجن متعفّن آفريديم » .
( 2 ) ذيل آيهء 14 ، از سورهء 55 : الرّحمن : « انسان را از گل خشك شده و ترك خورده چون گل كوزهگرى آفريديم » .
( 3 ) ذيل آيهء 12 ، از سورهء 23 : المؤمنون : « و بدرستيكه ما انسان را از جوهره و عصارهء گل آفريديم » .
( 4 ) ذيل آيهء 7 ، از سورهء 32 : السّجدة : « و خداوند ابتداى آفرينش انسان را از گل قرار داد » .
( 5 ) ذيل آيهء 8 ، از سورهء 32 : السّجدة : « و سپس نسل و ذرّيّهء آدم را از جوهره و عصارهء آب پست قرار داد . »