فرستادن بادهاى سموم هلاك كرد و فعلا از آن سرزمينها چيزى باقى نيست و همه از بين رفتهاند .
تلميذ : در آيهء آخر از سورهء طلاق وارد است :
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً
« 1 » مراد از اين فقرهء و من الأرض مثلهنّ چيست ؟ و چگونه از زمين مانند آسمانها هفت عدد آفريده شده است ؟
[ در تفسير آيهء خلق سبع سماوات و من الأرض مثلهنّ ]
علّامه : در تفسير اينكه از زمين مثل هفت آسمان خداوند خلق فرموده است ، دو قسم وارد شده است : اول آنكه همانطوركه آسمانها را خداوند هفت عدد آفريده است ؛ زمين را نيز مانند آسمانها هفت عدد آفريده است ؛ و بنابراين هفت آسمان و هفت زمين داريم .
دوّم آنكه خلق فرمود از زمين ، موجودى را كه آن مانند هفت آسمان است ؛ و آن انسان است و اين گونه تفسير ظاهرا به ابن عبّاس نسبت داده شده است .
و چون گفتهاند كه در انسان سبع شداد با جميع قوايش موجود است ؛ و همه در تحت تسخير انسان است بنابراين مىتوان گفت كه انسانى كه داراى هفت آسمان است ، و همه در وجود او منطوى است ؛ از زمين آفريده شده است و اين تفسير قدرى بحسب ظاهر بعيد به نظر مىرسد ؛ گرچه تعبير از انسان به « و من الارض » بعدى ندارد ، چون اصل خلقت او از روئيده شدن از زمين است ؛ و پس از روئيده شدن از زمين رشد پيدا مىكند و بمقام تجرّد روحى و نفسى مىرسد .
هامش
( 1 ) آيهء 12 از سوره 65 طلاق : خداوند آن كسى است كه هفت آسمان را بيافريد ؛ و از زمين نيز مثل آن هفت آسمان بيافريد ؛ و امر خدا بتدريج و مهلت در بين آنها فرودمىآيد ؛ تا بدانيد كه حقّا خداوند بر هر چيزى تواناست ؛ و اينكه خداوند بر هر چيزى احاطهء علمى دارد .