4 - مشخصات توليد در جامعهء اسلامى
: توليد در جامعهء اسلامى ( و درستتر آن است كه گفته شود : توليد اسلامى ) ، مبتنى بر دو اصل است كه به آن اشاره شد :
( 1 ) - نيازمندى عمومى .
( 2 ) - نفع عمومى .
پس همهء آنچه در هر جامعهء متعهّد اسلامى توليد مىشود ، بايد از نيازمنديهاى عمومى ، و سودمند براى عموم باشد . با اين قيد ، توليدهاى خصوصى كه مقدار فراوانى از موادّ خام و اوقات و مهارت كارگران و سازندگان و كارخانه ها و ثروتهاى جامعه و نيروها و معدنهاى متعلَّق به عموم ، براى تهيهء آنها مصرف مىشود ، و گروه اندكى از آن برخوردار مىشوند ، و اسباب آسايش و خوشى شادخوارانهء آنان را فراهم مىآورد ، و مايهء افت اخلاقى و غرور غير انسانى آنان مىشود ، از خط توليد بيرون مىرود .
و حكمت اين امر آن است كه هدف اصلى ، در همهء دستورهاى اسلامى ، همهء افراد انسان است و تكامل آنان ، و فراهم آوردن جهات خوشبخت شدن و خوشبخت كردن انسانها ، نه همواركردن راه براى اسراف مسرفان و اتراف مترفان و زمينه سازى براى رسيدن طالبان لذّات مادّى و غوطه خورندگان در نعمتهاى گوناگون و كالاهاى رنگارنگ و درياهاى اموال ( فراموشكنندگان خدا ، و ناز و « افاده » فروشان به خلق خدا ) به هواها و هوسهاى خويش ، و محروم شدن جانسوز طبقات مختلف محروم ، پس هيچ جامعهء اسلامى - به معنى و مصداق واقعى خود - يافت نمىشود كه بازارهاى آن آكندهء از اجناس و كالاهاى تجملَّى اشرافى و از سوى ديگر كالاها و اجناس بيهوده و فريبنده باشد « 1 » ، تا از
هامش
« 1 » . چنان كه گفتهاند : امير المؤمنين « ع » ، به هنگام گشت زدن در بازارها ، نزد خرمافروشان مىآمد و مىفرمود : « خرماى بد و خرماى خوب را با هم در دسترس خريدار قرار دهيد » .
نيز فصل آينده . و چنان كه امام صادق « ع » به عاصم بن حميد مىفرمود : « جنس خوب بخر و جنس خوب به فروش ! » ( « وسائل » 12 / 332 ) ؛ هم اكنون در متن نيز به اين موضوع اشاره مىكنيم . نيز فصل 13 ، از اين باب ( جلد پنجم / 551 - 600 ) .