داراى موقعيت سياسى بود ، چه از طرف سلطان غياث الدين غورى بعنوان سفير به دار الخلافهء بغداد فرستاده شده است و در دربار سلاطين راه مىيافت و آنان در مجلس درس و وعظ و مناظرهء او مىنشستند و . . . « 1 » .
از ابتكارات او ، ترتيب و فصلبندى كتاب بوده كه قبل از او معمول نبوده است « 2 » .
خطيب و سخنور بود ، در آن حد كه سخنان او مخالفين را تحت تاثير قرار مىداد و بجانب او مىشتافتند « 3 » .
ابن خلكان - متوفى 681 ه ق در وفيات الاعيان مىگويد :
« فخر رازى در عصر خود ، يگانه و در علم كلام و معقول سرآمد اهل زمان خود بوده است » « 4 » .
صلاح الدين صفدى متوفى 764 ه ق - در الوافى بالوفيات مىگويد :
« فخر رازى بزرگترين مرد علم و جامعترين كس بوده است » « 5 » .
3 - معرفى روش به كار رفته در كتاب حاضر با تلخيص دو مسئله :
1 - دلالت التزام :
فخر رازى دلالت التزام را معتبر نمىداند ، كلام خود را در شرح بر « منطق اشارات » بعنوان اعتراض بر بو على چنين ادامه مىدهد : ممكن نيست لفظ بر خارج لازم موضوع له خود دلالت نمايد چون امكان دارد براى امرى ، لوازم نامتناهى باشد ، مسلما دلالت لفظ بر تمام لوازم نامتناهى محال است ، ديگر آنكه احاطه به تمام لوازم نامتناهى از عهدهء بشر خارج است اگر مراد « لوازم بين » باشد محذور ديگرى دارد و آن اينكه لازمى كه در نزد شخص « بين » باشد ، در نزد شخص ديگر غيربين خواهد بود و به اختلاف اشخاص لوازم از لحاظ بين و غيربين بودن
هامش
( 1 ) . طبقات ناصرى - ج 2 - شماره كتابخانه مجلس شورى 864 / 4 صفحهء 588 .
( 2 ) . . . . هو اوّل من اخترع هذا التّرتيب فى كتبه وافى فيها بما لم يسبق اليه . يذكر مسئلة و يفتح باب تقسيمها . . .
صلاح الدين صفدى - الوافى بالوفيات - انتشارات جهان تهران 1381 ه - ج 4 - صفحهء 248 .
( 3 ) . محمد صالح زركان - الفخر الدين الرازى - چاپ قاهره 1383 ه صفحهء 25 .
( 4 ) . . . . فريد عصره و نسيج وحده وفاق اهل زمانه فى علم الكلام و المعقولات . . . ابن خلكان - وفيات الأعيان - شمارهء كتابخانه مجلس شورى 9 / 12 ج 2 - صفحهء 48 .
( 5 ) . الوافى بالوفيات - ج 4 - صفحهء 248