ساقط مىشد از او عقاب ، و كسى كه توبه از جميع معاصى مىنمود و بعد از آن شرب خمر مىكرد او را عقاب به كثرت ثواب بايست ساقط شود .
سيم : آن كه اگر اسقاط عقاب به سبب ثواب توبه باشد مختصّ نمىشد توبه به بعض ذنوب دون بعضى ، و نمىشد به اسقاط ذنوب از توبه توبه بعضى از ذنوب اولى از ديگرى ، از جهت آن كه اعطاء ثواب اختصاص به معنى ذنوب دون بعض ندارد به نحوى كه وارد شده :
« الحسنات يذهبن السّيئات » « 1 »
بعد از اين مصنّف - رحمه اللّه - جواب از حجّت مخالفين گفته ، و تقرير حجّت ايشان اين است كه توبه اگر باعث اسقاط عقاب شود بالذّات اسقاط مىكند در حال معاينهء امور عذاب « 2 » و در دار آخرت به توبه « 3 » نيز اگر چه در دنيا توبه ننموده باشند .
جواب از آن اين است كه اثر مىكند توبه در اسقاط هرگاه توبه موافق وجهش رو دهد و واقع شود و آن ندامت از فعل قبيح است به اعتبار قبحش در دار دنيا فقط ، و در آخرت متحقّق مىشود الجاء يعنى ملجأ مىشوند به ترك بدى اعمال و چشم از قبح امور پوشيدهاند نمىتواند چشم گشود ، مثل اينجا بر قبحش « 4 » ؛ پس ندم از قبيح به سبب قبح و موافق وجهش متحقق / * الف / 266 / نمىشود از جهت قول خداى - تعالى - كه فرموده :
( مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ج 15 / 399
( 2 ) . م ، الف : - عذاب
( 3 ) . م ، الف : - به توبه
( 4 ) . ن ، الف : - و چشم از . . . قبحش