مسألهء ثالثه عشر در باقى مباحث متعلّق به توبه است
قال : : و العقاب يسقط بها لا بكثرة ثوابها ، لانّها قد تقع محبطة ، و لولاه لا يبقى الفرق بين التقديم و التّأخير و الاختصاص ، و لا تقبل فى الآخرة لانتفاء الشرط . « 1 » اختلاف كردهاند مردم در اينجا ، بعضى گفتهاند كه توبه مسقط عقاب است بالذّات ، يعنى هرگاه موافق / * ب / 265 / شرايط و اوصاف معتبره توبه متحقّق شود مسقط عقاب است بدون اعتبار امر زايدى . و بعضى گفتهاند كه توبه اسقاط عقاب مىكند از جهت كثرت ثواب آن .
و استدلال نموده مصنّف - رحمه اللّه - بر اوّل به چندين وجه :
اوّل : آن كه توبه احباط و اسقاط عقاب مىكند در جايى كه ثواب [ الف - 352 ] متصوّر نيست ، مثل توبه خارجى از زنا كه باعث رفع عقاب او مىشود فقط ، و ثواب جهت آن توبه نيست .
ثانى : آن كه اگر اسقاط عقاب در توبه به كثرت ثواب بود باقى نمىبود فرق ميان تقدّم توبه بر معصيت و تأخّرش ، بلكه اصل كثرت ثواب مقدّما و مؤخّرا سبب ميشد مثل غير توبه از طاعات ديگر كه مسقط عقابند به كثرت ثواب . و اگر صحيح مىبود اين معنى كه توبه به كثرت ثواب باعث اسقاط عقاب مىشود و در تقدّم و تأخّرش در اين صورت فرق نبود پس تائب از معاصى هرگاه كافر شود يا فاسق البته
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 424 .