متشابهاند با هم در حقيقت و در « 1 » اسم و حدّ ، يا متخالفند در اينها .
و اوّل اين دو قسم مستلزم وجود مقدار است جهت صورت معقوله ، چون احد جزءين كه محل صورت معقوله شده ذى مقدار است و متشابه « 2 » ، و حال آن كه فرض شد در اين صورت مجرّد بودن حال ، و ثانى « 3 » آن است كه اجزا آن محلّ متخالف باشند .
و اين حصر عقلى است ، جهت آن كه اجزا يا متّفقند « 4 » يا مختلف ، و اين مختلف بودن اجزا در آن محلّ « 5 » مستلزم قسمت و وجود لا يتناهى « 6 » اجزاء صور عقليّه است ، و اين به حسب حالت محلّ است كه غير متناهى قابل اين انقسامات است از جهت عدم امتياز در قابليّت [ ب - 175 ] قسمت اجزا محلّ با فرض اختلاف اجزاء محل در ماهيّت ، و فرض شده در اين محلّ كه صورت معقوله حالّه مثل محلّ اجزاء متخالفه بالفعل دارد ، و اجزاء مفروضه كه در آن متصوّر مىشود موافق محلّ بايد باشد ، و محل آن قابل قسمت غير متناهى هست ، و چون اجزاء صور معقوله مثل محلّ مخالف هم مفروض شد بالفعل بايد همه موجود باشند تا محقّق شود اين تخالف ، و اين « 7 » بدون كون آن اجزاء بالفعل نمىشود ، پس اجزاء غير متناهيه مخالف هم بالفعل در اين صورت خواهند بود ، و اجزاء محلّ نيز بالفعل موافق فرض
هامش
( 1 ) . م ، الف : - در
( 2 ) . م ، الف : مقدار و تشابه است
( 3 ) . م : - و ثانى
( 4 ) . ن : موافقند
( 5 ) . م ، الف : - محل
( 6 ) . م ، الف : + است از
( 7 ) . م ، الف : - اين