و فصل ناقص جزء فصل تامّ است ، و متعدّد مىتواند شد .
قال : و لا يمكن وجود جنسين فى مرتبة واحدة لماهية واحدة « 1 » .
جنس از براى ماهيّات گاهى واحد مىباشد ، مثل جسمى كه از براى آن جنس واحديست كه آن جوهر است ، و گاهى / * الف / 41 / كثير مىباشد ، مثل حيوان كه از براى آن اجناس كثيره است . و اين اجناس كثيره در يك مرتبه نمىباشند ، بلكه در عموم و خصوص مترتّب مىباشند ، پس دو جنس در مرتبهء واحده از براى نوعى نمىباشد ، از جهت آن كه فصل اين هر دو اگر واحد است پس دو جنس واحدى مىشوند ، و واحد شدنش محال است ، و اگر متغايرند فصول در آن نوع ، پس آن نوع نوع واحد نخواهد بود ، بلكه دو نوع خواهند بود ، و اين خلاف فرض است .
قال : و لا تركيب عقلى الّا منهما « 2 » .
تركيب گاهى عقلى مىباشد و گاهى خارجى مىباشد . خارجى مثل تركيب عشره از آحاد . و تركيب عقلى نمىباشد مگر از جنس و فصل ، از جهت آن كه جزء يا آن است كه مختصّ به مركّب است ، يا مشترك است .
و اوّل : فصل قريب است ، مثل ناطق .
و ثانى : يا تمام مشترك است ، يا جزئيست از آن تمام مشترك .
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 94
( 2 ) . كشف المراد / 95