تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 400

مساهمون:

ص٤٠٠
شطرى از اموال نقود و اثمان بود ، و شطرى املاك و ضياع و چهار پايان ، و شطرى اجناس و امتعه و اقوات و بصناعات تا اگر خللى به طرفى راه يابد اطراف ديگر بمؤنث صرف رود . اما در خرج بايد كه از چهار چيز احتراز كند اول از تشديد و تقتير دوم از اسراف و تبذير سوم از ريا و مباهات چهارم از سوء تدبير چنان كه در بعضي مواضع زياده از اقتصاد و در بعضى كمتر از آن به كار برد و مصارف مال بايد كه در سه وجه محصور بوده باشد يكى در ديانت و طلب قربت به حضرت عزت همچو صدقات و زكات دوم در سخاوت و بذل و ايثار معروف همچو هدايا و تحف و ميراث و صلاة سوم در ضرورت و آن طلب ملايم يا دفع مضرت بود ، أما طلب ملايم همچو اخراجات منزل از وجوه ماكل و مشارب و ملابس و غير آن ، و أما دفع مضرات مانند آنچه بظلمه و سفها دهند تا نفس و مال و عرض از ايشان محفوظ ماند . و در صنف اول كه حاصل ديانت و طلب قربت بود چهار شرط رعايت بايد كرد اول طلب نفس و انشراح صدر و عدم تلهف و تأسف بر آن ظاهرا و باطنا دوم اخلاص در آن بىتوقع شكرى يا انتظار جزائى و انتشار ذكرى سوم اخفا آن و تخصيص جمعى كه نهفته و نيازمند باشند و صورت حال خود با كسى نتواند نمود چهارم آنكه بافشاى آن هتك سر مستحقان نكند . و در صنف دوم كه از افعال اهل فضيلت است پنج شرط بايد نگاه داشت اول تعجيل دوم كتمان سوم تصغير و تحقير آن اگرچه بسيار بود چهارم مواصلت چه قطع ادا بنسيان كند پنجم وضع در موضع خود و در صنف سوم شرط اقتصاد است و بس .

فصل چهارم [ در تدبير و سياست اهل ]

در تدبير و سياست اهل ، باعث بر تاهل بايد كه دو چيز بود : حفظ مال و طلب