الا تطوع و ظاهر شود كه رمضان بود از رمضان محسوب افتد و روز شك آنست كه شخصى به رؤيت هلال گواهى دهد و آن گواهى منتشر شده باشد و قاضى بنا بر فسق يا غير بدان حكم نكرده و صوم روز شك . به مذهب ابو حنيفه مباح است و بمذهب شافعى و مالك و احمد اگر موافق نذر يا قضا افتد مباح است و الا مكروه و بمذهب صادق عليه السّلام روز شك آنست كه احتمال رمضان و شعبان داشته باشد بسويت و روزه روز شك به نيت وجوب حرامست و به نيت تطوع جايز و اگر در آخر ظاهر شود كه از رمضان بود از رمضان محسوب افتد و در روزه دو چيز فرض است :
يكى نيت .
دوم امساك و پيش ابو حنيفه مطلق نيت صوم كافى بود بىقيد رمضان يا غير آن و بىآنكه نيت در جزوى از شب افتد تا اگر پيش زوال نيت كند در فرض و نفل روا بود ،
و به مذهب شافعى و مالك و بقولى از احمد تعيين لازمست و نيت روزه فرض بايد كه در جزوى از شب افتد .
و به مذهب صادق عليه السّلام اگر روزه معين باشد همچو روزه رمضان نيت روزه با قربت كافى بود بقولى و اگر نه تقيد بدآن لازم باشد . چنان كه گويد اصوم عن الكفارة يا غير آن و در روزه فريضه اگر بىنيت عمدا بماند و صبح در آيد روزه درست نباشد .
دوم امساك از بر آمدن صبح صادق تا غروب آفتاب از مجامعت و اكل و شرب و هر چه در معنى اينهاست .
و بمذهب شافعى و مالك و احمد جز بمجامعت كفاره ثابت نشود و بمذهب أبو حنيفه مجامعت و خوردن و آشاميدن قضا دارد و با ياد روزه موجب كفاره است الاجماع بهيمه كه پيش او و بيكقول از احمد موجب كفاره نيست و بمذهب مالك جماع عمد و خطا يكسانست .
و بمذهب أبو حنيفه و مالك و يكقول از احمد مرد و زن در وجوب كفاره يكسانند و شافعى را در اين مسئله سه قولست .
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 487
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٤٨٧