ديگران نبايد شد ) . ( 1 ) نيز در ميان اهل باديه چنين داورى كرد كه ، از آب زيادى نبايد جلوگيرى كرد تا از اين راه از چراى علف زيادى نيز جلوگيرى شود ؛ و فرمود : «
لا ضرر و لا ضرار
نه زيان ديدن و نه زيان رسانيدن ( هيچ كدام در دين اسلام روا نيست ) » . ، در اين حديث مىنگريم كه « قاعدهء لا ضرر » ، در بارهء قضاياى عمومى آمده است نه - مانند حديث سمرة بن جندب - در بارهء قضيّهء شخصى ( اگر چه در اين مورد نيز ، معنى عام است ) . و بدين گونه از انواع مختلف زيانهايى كه در روابط اقتصادى عمومى ميان مردم پديد مىآيد جلوگيرى شده است . و ما به عموم اين قاعده ، در فصل دوّم ، از باب يازدهم ، اشاره كرديم . « 1 » 9
الإمام الصّادق « ع » : نهى رسول الله « ص » عن النّطاف و الأربعاء ، قال : و الأربعاء أن يسنّي مسنّاة فيحمل الماء فيستقي به الأرض ثمّ يستغني عنه ؛ فقال : لا تبعه ، و لكن أعره أخاك . و النّطاف أن يكون له الشّرب فيستغني عنه ، فيقول : لا تبعه و لكن أعره أخاك أو جارك . « 2 »
( 2 ) امام صادق « ع » : پيامبر خدا « ص » از « نطاف » و « اربعاء » نهى كرد . . . اربعاء بندى است كه بر روى آب ببندند ، و با بالا آمدن آب زمين را آبيارى كنند و سپس از آن بىنياز شوند ؛ فرمود : آن را مفروش بلكه به همسايه ات عاريه ده . و نطاف عبارت از آن است كه كسى حقّابه اى « 3 » داشته باشد و از آن بىنياز شود ؛ فرمود : آن را مفروش ، بلكه به برادرت يا همسايه ايت عاريه ده .
هامش
« 1 » . ( جلد سوّم / 196 - 201 ) .
« 2 » . « كافى » 5 / 277 .
« 3 » . ( جلد سوّم / 199 ) .