اسرار حقيقت نشود حل به سؤال * نى نيز « 1 » به درباختن « 2 » و حشمت و مال
تا خون نكنى ديده و دل « 3 » پنجه سال * هرگز ندهند راهت از قال به حال
اوحد الدّين بليانى
شيخ اوحد الدّين عبد اللّه بليانى ، از اولاد شيخ ابو على دقّاق است و بزرگ مشهور آفاق بود . در سنهء 686 رحلت نمود . « 4 »
تا حق به دو چشم سر نبينم هر دم * از پاى طلب نمىنشينم « 5 » هر دم
گويند خدا به چشم سر نتوان ديد * آن ايشانند [ و ] « 6 » من چنينم هر دم
افضل الدّين كاشى
افضل الدّين محمّد كاشى ، « 7 » فاضل كامل حكيم عديم المثل بود و تصانيف قافيه دارد . از آن جمله نسخهء ساز و پيرايه است و محقّق طوسى خواهرزادهء اوست . « 8 » هذا كلامه :
پيش از من [ و ] تو ليل و نهارى بوده است * گردنده فلك ز بهر كارى بوده است
زنهار قدم به خاك آهسته نهى * كان مردمك چشم نگارى بوده است
*
ابر از دهقان كه ژاله مىرويد از او * دشت از مجنون كه لاله مىرويد از او
طوبى و بهشت و سلسبيل « 9 » از زاهد * ما و دلكى كه ناله مىرويد از او
هامش
( 1 ) . متن : نيزه . از مجمع الفصحا تصحيح شد .
( 2 ) . رياض العارفين : دريافتن .
( 3 ) . مجمع الفصحا : تا ديده و دل خون نكنى .
( 4 ) . نفحات الانس 258 : وفات وى در روز عاشورا واقع شده .
روز روشن 91 : وفات وى به سال 682 در قريهء بليان از توابع كازرون اتّفاق افتاد .
در فرهنگ سخنوران علاوه بر تاريخهاى فوق به سال 683 نيز اشاره شده است .
دهخدا : شيخ عبد اللّه بن ضياء الدّين مسعود ، از نوههاى شيخ ابو على دقّاق بود . گويند شيخ صفى الدّين اردبيلى صحبت وى را درك كرده بود .
( 5 ) . نفحات الانس : مىننشينم .
( 6 ) . از نفحات الانس افزوده شد . و ابيات ديگر از همانجا :ما جمله خداى پاك پاكيم * نى ز آتش و باد و آب و خاكيم
از هستى و نيستى هميشه * عريان شدهايم و جامه چاكيم*حقيقت جز خدا ديدن روا نيست * كه بىشك هردو عالم جز خدا نيست
نمىگويم كه عالم او شده ، نه * كه اين نسبت به او كردن روا نيست
نه او عالم شده ، نه عالم او شد * همه او را چنين ديدن خطا نيست( 7 ) . مجمع الفصحا 1 / 98 : وى معروف به بابا افضل است .
( 8 ) . دهخدا : افضل الدّين محمّد بن حسين كاشانى معروف به بابا افضل ، از حكما و ادباى قرن هفتم هجرى است . از مردم مرق كاشان بوده است . تأليفات بسيارى به زبان پارسى دارد مانند : المفيد للمستفيد ، ساز و پيرايهء شاهان پرمايه ، رسالهء عرض و . . . گويند وى خواهرزادهء خواجه نصير الدّين طوسى است و نسبت به او معتقد بوده است . به سال 707 درگذشت و در مرق كاشان مدفون شد .
( 9 ) . متن : سلسل . تصحيح شد .