سرخ شود و بخورد . و آهن و گواهن گرم سرخ تافته بخورد ، و او را هيچ زيان ندارد . و چون بخواهد پريدن ، بال بردارد و به پاى بدود ، چنان كه هيچ جانورى به دو نرسد . و استخوان پايش را مغز نيست . بر يك پاى نتواند ايستادن . و از سايهء خود ترسنده باشد . گوشت او غليظ است ، زود هضم « 1 » نشود . فراشاء بسيار آرد .
مغز او را به آب حلبه و روغن ياسمن آميخته گردانند و بخورند .
درد جگر و شكم را نافع باشد . دماغ او را گداخته گردانند با روغن جوز و عسل و بخورد سود دارد كسى را كه بول به دشخوارى كند يا به جاى بول خون اندازد يا قضيب درد كند . [ 63 ر ] خايهء شترمرغ با روغن گاو و عسل آميخته گردانند و وسوسهدار بخورد ، نافع باشد . پوست خايهء او خرد كرده در چشم كشند ، سپيده را ببرد و اشك بازدارد ، و خايه را در ديگى اندازند پرآب و بر سر يخ نهند به جوش آيد .
القول فى ذكر الديك و خواصّه و منافعه
عجبى و تكبّرى در خروس باشد ، و بدان ماند كه به خويشتن خرّم است . و بانگ او بيمار را قوّت دهد ، و ماكيان پيوسته خايه كند الّا در ماههايى كه سرما سخت باشد . و خايه در شكم ماكيان بعد از ده روز كه خروس برنشيند ببندد ، و چون پر شد خايه را زرده نباشد ، و ماكيان از حال خايه كند ، آن خايه را بچه نباشد . و چون خروس بر او نشيند به يك كّرت همه با صلاح آورد . و چون ماكيان بچه برآرد ، منقار او را بگيرند و بياويزند . اگر بجنبد خروس ، و اگر نجنبد و راست بازايستد
هامش
( 1 ) . نسخه : « هظم » ، پيشتر هم دوبار ، چنين نوشته .