القول فى ذكر القبج و خواصّه و منافعه
كبك تا ده سال و پانزده سال بزيد ، و تا سه سال نشود خايه ننهد . و كبك نر بر ماده چون خروس نشيند ؛ و چون دو نر جنگ كنند يكى به هزيمت شود . چون ماده تن بدهد تا نر قوى بر او نشيند ، و نر از دوستى ماده طلب خايه كند ، [ 64 پ ] و بشكند تا ماده جهت خايه طلب نر كند و با او جمع شود ؛ و ماده از دوستى بچه خايهء ديگر كبك را بدزدد و زير خويش گيرد و بچه برآرد . و چون بزرگ گرداند ، بانگ پدر و مادر بشنود بسوى ايشان رود ، و كبكى كه او را پرورده است بگذارد . چون ماده كبك بيند كه صيّاد نزد بچگان شد ، خود را با صيّاد نمايد بدان صورت كه نمىتواند پريدن ؛ و تا صيّاد در پى او كند تا بچگان دور شوند ، آنگه از پيش صيّاد بپرد .
و از منافع اعضاى كبك پيه او شكم بسته گرداند ، و چون به آب آبى يا به آب سماق پخته بخورند ، معده را نافع باشد . دماغ او بياميزند با زعفران و عنزروت و آب پياز سپيد ، و در چشم چكانند كه آماس دارد ، تا آب زند نافع باشد . گوشت كبك طبع را بسته دارد چون به آب سفرجل يا سماق پخته گردانند بخورند ، و معده را سودمند باشد .
زهرهء او با مشك بياميزند و در چشم كشند سپيده و زردى را ببرد ، و اگر مرواريد خرد كرده كه سوراخ در او نباشد جزوى و از گواهن جزوى و از مسك جزوى به هم آميخته گردانند و در چشم كشند ، سپيده [ نا ] خنه را ببرد .
خون او با آبگينهء فرعونى و دارفلفل از هر يكى مانندا در چشم كشند ، غشاوه و جرب و سرخى را ببرد . شكم و پيه او را ببرند و خرد