فصل اوّل از باب اوّل « * »
[ در ذكر جماعتى كه فقير ايشان را نديده و ايشان به سن شيخوخت رسيدهاند و در بخارا مدفوناند . ] « * * »
[ 18 ] « * * * » ذكر جميل سند المحدّثين خواجه مولانا [ ابن ] روزبهان اصفهانى
از اعيان اصفاهان بوده « « 1 » » كه اعظم بلاد عراق عجم است . و او را كيقباد دار الملك خود ساخته بوده « « 2 » » ، بعضى از اقليم چهارم مىشمارندش « « 3 » » ، امّا نزد حكما از اقليم سيم « « 4 » » است . دور بارويش بيست و يك « « 5 » » هزار گام است ، طولش از جزاير خالدات « قوم « « 6 » » » و عرضش « « 7 » » « لب « « 8 » » » . طالع عمارتش « « 9 » » قوس است و هوايش به اعتدال و خاكش به مرتبهاى نيكوست كه هرچه در او « « 10 » » دفن كنند به زودى تباه نكند و غير از انار همهء ميوهها در وى « « 11 » » خوب مىشود و آن « « 12 » » نيز از خوبى هواست . و در او عمارات عاليه بسيار است ؛ از آن جمله مدرسهء سلطان محمد سلجوقى است « « 13 » » كه اكنون مرقد « « 14 » » اوست و در آستانهء عمارت ، مهتر بتان « « 15 » » هند را بر رو « « 16 » » افكنده است و آن بت به وزن قريب به ده هزار من است و مشركان به وزن آن بت مرواريد اعلى مىدادهاند « « 17 » » و به جهت ناموس دين و رواج اسلام آن بت را نفروخته « « 18 » » .
نظم
غمِ دين خور كه غَمغمِ دين « « 19 » » است * همه غمها فروتر از اين است
هامش
( * )B , P« از باب اول » ندارد
( * * )B , Pعنوان داخل قلاب را ندارد
( * * * )Pدر + ذكر
( 1 ) .H. . . اصفهان . . . ،Pاز اعيان صفاهان است
( 2 ) .Pدار الملك ساخته
( 3 ) .P , Hشمارند
( 4 ) .Pسوم
( 5 ) .Pبيست هزار
( 6 ) .P« قوم » ندارد
( 7 ) .Pو عرضش از خط استوا
( 8 ) . « لب » ندارد
( 9 ) .Pعارضش
( 10 ) .Pدر وى
( 11 ) .P« در وى » ندارد
( 12 ) .Kاين
( 13 ) .Pاز جمله مدرسهء سلجوقى است
( 14 ) .K , Pخوابگاه
( 15 ) .Pو بر آستان او مهمتر بتان
( 16 ) .Pبرو
( 17 ) .Kبه وزن او مرواريد دادهاند
( 18 ) .Pو او به جهت ناموس و دين او را نفروخته
( 19 ) .Pكه غم دين