چون طاهر عبد اللّه « 1 » اين بيت بگفت و « 2 » به خدمت « 3 » متوكل فرستاد امير المؤمنين « 4 » را از قوت سخن او خوش آمد و گفت : من ندانستم « 5 » كه ده خصلت از « 6 » خصال « 7 » حميده را در يك بيت درج توان كرد . پس ايالت خراسان او را داد و فرمود « 7 » بايد كه بناى كار خود « 8 » بر اين « 9 » اخلاق نهد و اقتدا به پدر خود كند « 10 » تا از فايدهء رضاى ما محروم نماند .
حكايت ( 17 ) [ روايت اصمعى از كودكى مأمون و ادب كردن وى ]
در تواريخ « 11 » مسطور است كه هيچ كس را از خلفاى بنى العباس « 12 » در « 13 » مكارم اخلاق چنان نبوده است كه امير المؤمنين مأمون را و مثل او در خلق و كرم كسى نبوده است « 14 » و روايت كردهاند از اصمعى كه در آن ايام كه من « 15 » تأديب « 16 » امير المؤمنين « 17 » امين و مأمون مىكردم روزى مادر « 18 » مأمون به نزديك « 19 » من پيغام فرستاد كه مأمون در حرم بىادبى مىكند و در تكرار كاهلى مىنمايد و او را ببايد « 20 » رنجانيد تا مؤدب باشد « 21 » .
اصمعى مىگويد : بفرمودم به يكى از خدمتگاران « 22 » تا او را « 23 » در پشت كشيدند « 24 » و « 25 » چند « 26 » تازيانهء محكم بزدم « 27 » چنان كه متألم شد و آب از
هامش
( 1 ) مج - عبد الله
( 2 ) مج : بيت را
( 3 ) متن + امير المومنين ، بنياد + امير
( 4 ) مپ 2 : او ، بنياد : امير
( 5 ) مج : ندانسته بودم
( 6 ) مج - كه ده خصلت از
( 7 ) مج : خصايل
( 8 ) متن و مپ 2 + كه
( 9 ) مج - خود
( 10 ) متن و مج و بنياد : آن
( 10 ) مپ 2 - و اقتدا به . . . كند
( 11 ) مج : تاريخ
( 12 ) مپ 2 : بنى عباس
( 13 ) مپ 2 و مج : از
( 14 ) مج و بنياد : از مكارم اخلاق نصيبى وافر نبوده است كه امير المؤمنين مأمون را و او را آن كرم خلق كسى نبوده است بلكه عطايى بود چه از ايام طفوليت تا آخر مدت حيات بدان حليه آراسته بود ، مپ 2 - و مثل او در . . . است
( 15 ) مج - در آن ايام كه من
( 16 ) متن : ادب + امير المؤمنين ،
( 17 ) مپ 2 + امير المؤمنين
( 18 ) متن + امير المؤمنين
( 19 ) مپ 2 : به نزد
( 20 ) مپ 2 : بايد
( 21 ) مج : شود
( 22 ) مج - به يكى از خدمتگاران
( 23 ) بنياد : تا او را يكى از خدم
( 24 ) مج : تا او را قدم بر بست او كشيده
( 25 ) مج + او را
( 26 ) مج : چندان
( 27 ) متن : بزدند ، بنياد : بزد