منظورست كه بر بحور سنگين و دشوار شعر گفتن نوعى هنرنمايى تلقى مىشده است ولى شمس قيس رازى آن را در ضمن عيوب كلام آورده است .
ص 189 س 10 مسمط : ظاهرا منظور به صورت مسمط شعر گفتن است . شمس قيس رازى نيز تسميط را جزء « باب ششم در ذكر محاسن شعر و طرفى از صناعات مستحسن » آورده و در شرح آن نوشته است : « آنست كه بناى ابيات قصيده بر پنج مصراع متفق القوافى نهند و مصراع ششم را قافيه مخالف قوافى اول آرند كه بناى شعر بر آن باشد » ( المعجم 287 ) .
ص 189 س 10 مستحيل : براى اين كلمه تعريفى در كتابهاى ادبى به نظر نرسيد ؛ آقاى سعيد نفيسى نوشتهاند : « مستحيل : دگرگون و در اصطلاح ادبيات سخنى كه ظاهرا بىمعنى و در باطن معنى داشته باشد . » ( منتخب قابوسنامه 210 / 16 ح ) .
ص 189 س 10 ذوقافيتين : « اين صنعت چنان باشد كه شاعر قطعهاى يا قصيدهاى گويد كه آن را دو قافيت پهلوى يكديگر باشد . » ( حدائق السحر 57 ) .
ص 189 س 10 نجر : اين كلمه كه در نسخهء اساس است درين جا معنى مناسبى ندارد و ظاهرا درست نيست . گمان مىرود « رجز » باشد كه در نسخهء ن نيز آمده است ، به همان معنى كه آقاى سعيد نفيسى نوشتهاند يعنى شعر ى كه در مفاخرت و بيان شرافت باشد اگر چه در رديف ديگر اصطلاحاتى كه گذشت و از نوع آنها نيست .
ص 189 س 10 مقلوب : رشيد وطواط نوشته است : « و از جمله صنعتهايى كه در نظم و نثر بديع و غريب دارند و بر قوت طبع و خاطر شاعر و دبير دلالت كند مقلوب است و مقلوب باشگونه باشد و انواع او بسى است اما چهار نوع معروف تر را اينجا ياد كنيم :
مقلوب بعض ، مقلوب كل ، مقلوب مجنح ، مقلوب مستوى . اما مقلوب بعض :
اين صنعت چنان بود كه در نثر يا نظم دو كلمه يا بيشتر آورده شود كه ميانش تأخير و تقديم در بعضى حروف باشد نه در همه . . . پارسى مراست :
از ان جادوانه دو چشم سياه * دلم جاودانه عديل عناست
مقلوب كل : اين صنعت چنان بود كه تقديم و تأخير در همه حروف كلمه آيد از اول تا آخر . . . عنصرى گويد :
به گنج اندرش ساخته خواسته * به جنگ اندرش لشكر آراسته
. . . مقلوب مجنح : همين مقلوب كل است الا آنكه آن دو كلمه كه درونشان اين دو صنعت بود نگاه داشتهاند تا يكى به اول بيت بود و يكى به آخر . . .
ابدا بندهء مطواعم آن را كه بطبع * بنمايد ز بديهت بتمامى ادبا
و باشد كه در اول و آخر هر مصراعى اين نگاه داشته آيد مثالش شعر پارسى :
زان دو جادو نرگس مخمور با كشى و ناز * زار و گريان و غريوانم همه روز دراز