باب بيست و پنجم اندر خريدن [ اسب ] « 1 »
اما اگر اسب خرى هشيار باش تا بر تو غلط نرود كه جوهر اسب و آدمى يكيست .
اسب نيك و مرد نيك را هر قيمتى كه كنى برتابد چنان كه اسب بد و مرد بد را چندانكه بتوان نكوهيدن شايد . و حكيمان گفتهاند كه : جهان بمردم بپاست و مردم به حيوان ، و نيكوتر - حيوانى از حيوانات اسبست كه داشتن او هم از كدخدايى است و هم از مروت . و در مثل گويند كه : اسب و جامه را نيكو دار تا اسب و جامه ترا نيكو دارد . و معرفت نيك و بد ايشان دشوارتر از آن مردم است كه مردم را با دعوى معنى بود و اسب را نبود بلكه دعوى اسب ديدارست تا از معنى خبر يافتن « 2 » ، اول بديدار نگر كه اگر بهنر غلط كند بديدار نكند كه اغلب اسب نيك را صورت نيكو بود و بد را بد بود . پس نيكوتر - صورتى چنان كه استادان بيطره گفتهاند : بايد كه دندان باريك و پيوسته و سپيد بود و لب زيرين درازتر و بينى بلند و فراخ و كشيده و پهن پيشانى و املس بناگوش و دراز گوش و ميان گوشها گشاده ، آهخته گردن ، باريك تنگ گاه ، بن گردن سطبر و سطبر -
هامش
( 1 ) - بقياس ن افزوده شد ؛ ل : اندر چهار پاى خريدن ؛ نسخهء ب نيز چنين است
( 2 ) - ن :
يافى