بيت
گر تو « 1 » بجفا پشت مرا دادى خم * من مهر تو در دلم نگردانم كم
از تو نبرم از انكه اى شهره صنم * تو خفتهاى و بخفته بر نيست قلم « 2 »
« 3 » اما همچنانكه خفتن بسيار زيانكارست ناخفتن نيز هم زيان كارست كه « 3 » اگر آدمى را هفتاد و دو ساعت يعنى كه سه شبان روز به قصد نگذارند كه بخسبد ، پيوسته بستم بيدار همى دارند آنكس را بيم مرگ فجا بود .
اما هر كارى را اندازهاى است حكيمان چنين گفتهاند كه : شبانروزى « 4 » بيست و چهار ساعت [ باشد چنان بايد كه ازين بيست و چهار ساعت ] « 5 » دو بهر بيدار باشى و بهرى خفته . هشت ساعت بطاعت خداى تعالى و بكدخدايى خود مشغول بايد بودن ، و هشت ساعت بطيبت و عشرت و تازه داشتن روح خويش ، و هشت ساعت ببايد آرميد « 6 » تا اعضاها كه شانزده ساعت رنجه گشته باشد از حركات تكلفى آسوده باشد كه جاهلان ازين بيست و چهار ساعت نيمى بخسبند « 7 » و نيمى بيدار باشند ، و كاهلان دو بهر بخسبند « 7 » و بهرى بيدار باشند و به كار خويش مشغول باشند ، و عاقلان بهرى بخسبند و دو بهر بيدار باشند ، بدين « 8 » قسمت كه ياد كرديم ، هر هشت ساعتى از گونهء ديگر . و بدانكه ايزد تعالى شب را از بهر خواب و آسايش بندگان آفريد « 9 » و روز را از بهر معيشت و تحصيل اسباب معيشت « 9 » آن چنان كه گفت : «
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً [ وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ]
» « 10 » حقيقت « 11 » همه زندگيست از جان و [ تن و ] « 12 » تن مكانست و جان ممكن « 13 » . و سه خاصيت
هامش
( 1 ) - ل : گرچه
( 2 ) - ن : تو خفته و بر خفته نرانند قلم
( 3 - 3 ) ، ل : ندارد
( 4 ) - ل و ن : شباروزى
( 5 ) - از نسخهء ل افزوده شد
( 6 ) - ن : آراميدن
( 7 - 7 ) ، ل :
ندارد
( 8 ) - ل و ن : برين
( 9 - 9 ) ، ل و ن : ندارد
( 10 ) - بقياس نسخهء ل و ب افزوده شد ، قرآن ، سورة النبأ ( 78 ) آيهء 10 و 11
( 11 - 12 ) ، ل : بدانكه همه زندگى تنست و جان ؛ ن و ب و پ : دان كه همه زندهاى تنست و جان ، ظاهرا ضبط نسخهء اساس نقصى دارد و ضبط نسخهء ل كه از بقيه قديمىترست بهتر مىنمايد
( 12 ) - بقياس ل و ن و ب و پ افزوده شد
( 13 ) - ل و ن و ب و پ : متمكن ؛ ممكن ( با تشديد كاف ) نيز بمعنى مستقر و برقرار و پا برجا و ثابت است