« كافى » .
و اما نزد شافعى رحمه اللّه در اسپ زكاتى نيست ، و همچنين در بنده مگر آن از براى تجارت باشد كه زكات تجارت از آن بايد گرفت . اين است احكام و مسائل متعلقه بزكات انعام .
اكنون صنف دوم از اموال زكات ياد كنيم : زكات زرع و ثمار ؛ صنف دوم از اصناف زكويات زرع و ثمار است . اما زكات زرع و ثمار بمذهب ابو حنيفه رحمه اللّه عليه ؛ در « هدايه » گويد كه ابو حنيفه رحمه اللّه بر آن رفته كه هرچه زمين او را بيرون آورد ، خواه اندك و خواه بسيار و خواه به آب روان پرورده باشد و خواه به آب باران ، عشر بايد داد در زكات او ، مگر هيزم و نى و علف خشك . و اين گاهى است كه نيستانى يا درختانى از هيزم يا موضعى كه علف از او رويد ، فرانگيرند « 1 » . پس اگر فراگيرند عشر لازم مىآيد . و مراد از اين نى غير نيشكر است ، و نى و زيره كه عطرى است ، چه در آن هر دو نى عشر است . و در شاخ خرما و كاه عشر نيست . اين است قول ابى حنيفه رحمه اللّه . و امامين گفتهاند كه واجب نيست عشر الّا در آن چيزى كه او را ثمرهاى يافته باشد ، و بنصاب برسد ، كه آن پنج وسق است ، و وسق شصت صاع است و آن صاع عراقى است ، و شافعى صاع حجازى اختيار كرده به صاع رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم ، و در « شرح وقايه » گفته كه صاعى هشت رطل است « 2 » . و نزد امامين در خضروات صدقه نيست ، و در چيزى كه يك سال باقى نماند . و نزد ابو حنيفه در خضروات صدقه واجب است ، و آن را ادا كند به فقير ، نه آنكه سلطان آن را فراگيرد . و در « اسرار » قاضى ابو زيد همچنين است . اين حكم زرعى است كه آب باران و آب روان خورد ، و اما زرعى كه آب دلو يا دولاب خورد ، در آنجا نصف عشر است ، بىآنكه مؤونت زراعت از او بردارند ، مثل اجر حصّاد در علفه گاو و مانند آن . مراد آنكه نصف وظيفه كه
هامش
( 1 ) متن مطابق م . اصل : فراگيرند .
( 2 ) م . پنج وسق است و وسقى شصت صاع است بصاع رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم .
و در « شرح وقايه » گفته كه صاع عراقى معتبر است نزد ما و پيش شافعى صاع حجازى ، و صاع عراقى هشت رطل است و صاع حجازى پنج رطل و ثلث رطل است .