پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم مشهور شده . اين است سخن « هدايه » .
در زكات شتر از پنج تا بدينجا كه به صد و بيست مىرسد ، هر دو مذهب متفقاند . و چون از صد و بيست گذشت در مذهب حنفيه استيناف فريضه بايد كرد . و در « هدايه » گويد كه چون از صد و بيست گذشت استيناف فريضه كنند :
پس در هر پنج گوسفندى دهند ، و يا دو حقّه و در ده دو گوسفند دهند ، و در پانزده سه گوسفند ، و در بيست و چهار چهار گوسفند ، و در بيست و پنج بنت مخاض تا صد و پنجاه ، پس در آنجا سه حقّه بايد داد . و ديگر بار استيناف فريضه كنند :
پس در پنج يك گوسفند يا سه حقه و در ده دو گوسفند و در پانزده سه گوسفند و در بيست چهار گوسفند ، و در بيست و پنج بنت مخاضى و در سى و پنج بنت لبونى ، چون به صد و نود و شش رسد ، چهار حقّه بايد داد تا به دويست . بعد از آن استيناف فريضه كنند هميشه ، همچنانچه استيناف فريضه مىكردند در پنجاهى كه بعد از صد و پنجاه بود . اين است سخن صاحب « هدايه » .
و اما بر مذهب شافعى رحمه اللّه چون صد و بيست و يك شود سه بنت لبون بايد داد تا صد و سى ؛ چون به صد و سى رسد يك حقّه بايد داد و دو بنت لبون ، و حساب بدين نسق استقرار يافت ، پس در هر پنجاه يك حقّه بايد داد ، و در هر چهل يك بنت لبون ، و واجب متغير مىگردد به هر ده كه زيادت مىشود . اين است مذهب شافعى رحمه اللّه در زكات شتر .
و هر دو طريقه كه در مذهبين اختيار كردهاند در حديث وارد شده ، و اختلاف در آن است كه آخر بكدام قرار گرفته . و امام و سلطان را مىرسد كه به هر دو طريقه عمل نمايند ، و در هر دو مذهب هيچ فرقى نيست ميان شتران بختى كه از شتران عربى و عجمى هر دو پيدا شده باشد ، يا آنكه عربى محض باشد .
و اما زكات گاو بمذهب حنفيه ؛ در « هدايه » گويد كه در كمتر از سى گاو صدقه نيست ، چون به سى گاو چرنده رسيد ، و يكسال برو گذشت ، يك گاو نر يا يك گاو ماده كه در سال دوم ( از عمر ) « 1 » درآمده باشد ، و او را تبيع يا تبيعه گويند
هامش
( 1 ) اضافه از م .