باب پنجم در بيان صدقات و اصناف آن و كيفيت فراگرفتن آن و قسمت كردن آن بمستحقان و نصب عاشر و بيان سيرت حضرت صلى اللّه عليه و سلم در فراگرفتن زكات .
و اين باب مشتمل بر پنج فصل است .
فصل اول ، در معنى صدقه و زكوات و اقسام آن .
بدان ايّدك اللّه تعالى كه صدقه در عرف شرع عبارت از مالى است كه بذل كنند آن را از براى غرض آجل يعنى ثواب كه در قيامت بيابند آن را و بدين معنى منقسم است بصدقهء فريضه يا واجب كه اگر ترك كنند آن را آثم گردند ، و صدقهء نافله كه بذل در آن مستحب و مندوب اليه است ، و اگر ندهند آثم نگردند بنا دادن . و قسم اول يا متعلق بوقتى خاص است ، مثل عيدين كه آن صدقهء اضحيه است و فطر بر مذهب ابو حنيفه ، چه در مذهب او صدقهء فطر واجب است بعد از ملك نصاب ، و آن متعلق بطلوع آفتاب روز فطر است . و نزد شافعى صدقهء فطر فريضه است و متعلق بوقتى خاص است كه آن غروب آفتاب در شب عيد است . و همچنين اضحيه واجب است نزد امام ابو حنيفه ، خلاف مر امامين را ، و متعلق است بروز عيد اضحى ، و نزد شافعى سنت مؤكّده است ، و امامين با او متفقاند و وقت آن نزد ايشان هم روز عيد اضحى است . و اگر متلق بوقت نيست و فريضه است ، باتفاق مذهبين آن زكات است . و ما در اين مقام معنى زكات و اقسام