مزدى نداريم . و اين مبالغهء انبيا در قطع طمع از امت در عوض تبليغ رسالت بنابر چند امر است :
اول رفع تهمت مخالفان كه ايشان گويند كه انبيا در تبليغ رسالت اجر مىخواهند و بر اين تقدير انبيا را حكم مزدور دهند و وقع رسالت از خواطر ايشان برود و نيكو نپذيرند . دوم ازالهء هواى نفس در اقدام بر اعمال تبليغ رسالت ، زيرا كه نفس را در طمع دنيا ميلى غريزى است ، و چون گرفتن اجر بر ايشان مباح باشد در هر عمل كه نمايند ، ميل اجر در او ظاهر گردد . و آن هواى نفس ، ثواب آن عمل را باطل گرداند . سيوم اقتصار بر ثواب باقى كه آن اجر آخرت است ، زيراكه اقدام بر فراگرفتن ثواب دنيا موجب تقليل ثواب آخرت مىگردد ، و انبيا فانى عاجل را از براى باقى آجل ترك مىكنند . بنابرين امور ، حق تعالى ايشان را امر فرموده كه در عوض تبليغ رسالت مزد دنيا نخواهند . و چون سلطان و قاضى متابعان حضرت پيغامبرند صلى اللّه عليه و سلم اصل اين است كه ايشان در عوض اجراء قواعد شرع هيچ اجر نگيرند كه آن مزد كار ايشان گردد ، فكيف كه چيزى گيرند كه بدان حق را باطل گردانند . و آنچه سلطان و قاضى از مردم مىگيرند يا هديه است يا رشوت ، و ما در اين مقام بيان هر دو در مذهبين بنمائيم و حكم هريك بگوئيم ان شاء اللّه تعالى ، ديگر نسبت آن با سلطان و قاضى بيان كنيم .
در كتاب « نهايهء جزرى » آورده كه حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلّم فرمود : لعن اللّه الرّاشى و المرتشى و الرايش يعنى لعنت كرده خدا رشوت دهنده را و رشوت گيرنده را ، و رايش كسى است كه در ميان باشد . و رشوت عبارت از پيوستن است به حاجت و مرادى كه كسى را باشد به دادن چيزى به كسى كه او را بدان مراد رساند . و اصل او از رشا است و رشا بندى است كه دلو را به چاه مىرساند تا آب از آن بردارند به دلو . علما گفتهاند كه رشوت دهنده كسى است كه به كسى چيزى دهد كه اعانت كند او را بر باطل و رشوت گيرنده كسى است كه آن را فراگيرد از آن جهت كه او را اعانت كند بر باطل . اما آن چيزى كه كسى
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص١٦٥