اكثر عمارات مصر سوخته شد و احمد بن طولون آن را مرمت كرده عمارات بسيار بر شهر فسطاط افزود و آن زيادتى را قراقه ميگفتند قبر شافعى در قراقه است و در سنهء اثنان و ثلاثين و ثلاثمأه المعز لدين اللّه اسماعيلى علوى غلام خود جوهر خادم را بمصر فرستاده تا در آن ولايت شهر قاهرهء مغربه را طرح انداخته باتمام رسانيد و الحاكم باللّه نبيرهء معز در او عمارت وافر كرده و در استحكامش سعى نمود و در جنب آنشهرى ساخته موسوم بحسينيه گردانيده و هردو بهم پيوسته يكشهر شد و عمارتش بمرتبهء رسيد كه بقول صاحب معجم البلدان زياده از ششهزار مسجد و هزار و دويست حمام در مصر معمور بود و در اول زمان مستنصر علوى قحط و غلائى عظيم در مصر روى نموده و بعلاوه آن بسبب شكستهشدن بندها كه در آب نيل بسته بودند زراعت نميشد و مهم به جائى رسيد كه رطلى گندم بپانزده مثقال طلا يافت نميشد و متغلبان ضعفا و مساكين را كشته ميخوردند و معذلك آتش در شهر افتاده بسيارى از منازل و اماكن و عمارات سوخته شد و بدين سبب اكثر عمارات خراب شده بعد از آن امير - الجيوش بدار الجمال در عمارات و زراعات آن سعى بليغ نموده آنديار را به حال عمارت آورد و بعد از زوال دولت اسماعيليان چون دولت منتقل بآل ايوب شد صلاح الدين يوسف ابن ايوب در سنه 552 تلافى آن سوختگيها كرد و آنمداين را باروى كشيده دورش بيست و نه هزار و سيصد گز اكنون آنچه داخل آنحصار است شهر مصر است هواى مصر بگرمى مايلست و آبش موقوفست بر نيل و آن آبى گوارنده و خوشطعمست بمرتبهء كه غربا تصور ميكنند كه مگر آن را بشكر ساختهاند گويند كه درخت انار ترش چون آب رود نيل خورد شيرين گردد و از اينجهة انار ترش در مصر كم باشد و بكثرت مكث تغيير به حال او راه نمىيابد و به حكم افسون يكفرسنك از طرف عالى و يكفرسنك از طرف اسفل مصر نهنك ضرر نميتواند رسانيد و نهنك جانوريست مخصوص رود نيل در مسالك الممالك مسطور است كه رود نيل از جبل القمر برميخيزد از آنطرف خط استوا و از جنوب بشمال ميرود و چون بدينجانب خط استوا ميرسد و رود بحيره جمع مىشود و از آن بحيرات بيرون آمده بر بلاد حبشه و زنك و بونه گذشته بديار مصر ميرسد و در اول زياده از شط العرب مىباشد و عرض آن زياده از يكفرسنگ است پس بهفت بخش مىشود بخشى باسكندريه و بخشى بدمياط و بخشى بعريش و بخشى بنيف ميرود و يك بخش بيشتر آن بمصر ميآيد و در سه ماه بهار بتمامت املاك مصر مىنشيند و در سه ماه تابستان چندان كم مىشود
زينت المجالس ( فارسى ) — صفحة 825
مساهمون: مجد الدين محمد الحسيني ( مجدى )
ص٨٢٥