بناى قريش را خراب ساخته بار ديگر از نو ساخت و حجاج ظالم بعد از استيلاى خود بناى عبد اللّه را خراب ساخته بار ديگر از نو ساخت بر شكلى كه قريش عمارت كرده بودند به همان ترتيب عمارت كرد طول خانهء كعبه بيست و چهار گز و يكشبر است و عرضش 23 گز و شبر و بلنديش بيست و هفت زرع و بامش بقلعى اندودهاند و ناودانش از نقره است و از خواص خانه يكى آنست كه هيچ مرغى بر بالاى آن نتواند پريد هواى مكه گرم است و آبش از قديم به غير از چاه زمزم نبود و آن آب شورمزه است اما در عهد هرون الرشيد زبيده خاتون زوجهء وى كه عورتى خيره و فاضله بود در مكه كاريزى اخراج كرد و در زمان مقتدر عباسى آن كاريز مسدود شده مقتدر آن را روان ساخت و در زمان القائم باللّه نوبتى ديگر مطموس شده بسعى القائم آن آب بارى جارى شد و بعد از خلفا بر يك انباشته شده مدتى مسدود شده تا در زمان سلطان ابو سعيد خدابنده امير چوپان كه بر مملكت سلطان فرمانروا بود آن را جارى گردانيده لولهاى مسين در زمين نشانده تا باريك انباشته نشود اكنون در مكه آن آب روانست و مردم آنجا اكثر سبزه چهرهاند و بتجارت مشغول
مدينه مكرمه
اول آنشهر را يثرب ميگفتند چون سيد عالم صلى اللّه عليه و إله آن بلده را مدينه خواندند به اين اسم موسوم شد روضهء مقدس آنحضرت در شهر مدينه است و شهر مدينه از اقليم دويم است عضد الدولهء ديلمى آن بلدهء مكرمه را بارو كشيده اگرچه شهرى وسط است اما در نفس شهر مقدار كف دستى خرابه نيست هوايش بغايت گرم است و آبش از كاريز و مزروعات و باغستان و رز بسيار دارد و خرماى عجوه و بردى آنجا بغايت لطيف است و نازك مىباشد و در هيچ ولايتى خرما بآنخوبى نيست ، مردم آنجا سبزچهرهاند و بتجارت مشغولند و در شأن مدينه احاديث كثيره وارد است منها « قال النبى ( ص ) من استطاع ان يموت بالمدينة فليمت بها فانى اشفع لمن يموت بها » از خواص آنشهر است كه چون در آنشهر تردد كنند عرق خوشبوى از مترددين حاصل شود و روضهء منورهء سيد عالم در مدينه است در حجرهء عايشه و اكنون داخل مسجد است در جانب يسار قبله كه كنج پائين شرقى و جنوبيست چون سيد عالم بمدينه هجرت فرمود آنموضع زمينى ساده بود آنسرور آنزمين را خريده مسجدى ساخت از خشت خام و چوب خرما عثمان بن عفان در زمان خود مسجد را فراخ گردانيده ديوارش را به سنگ منقش بلند گردانيده و سقفش را از چوب ساج ترتيب داده و وليد بن عبد الملك