عمارتش برج ميزانست و بهرام بن شاپور ذو الاكتاف بر آنعمارت افزود و در كتاب سمت العلماء آمده است كه حجاج ظالم غضبان بن قشعريرا بفتح آنولايت فرستاد و او بحجاج نوشت كه « ان قل الجيوش بها ضاعوا و ان كثرت بها جاعوا » حجاج آنلشكر را طلب نمود و در زمان عمر بن عبد العزيز مفتوح شد و بفرمان عمر مسجد جامعى ساختند و امير على الياس در او قلعه ساخت
بم
از اقليم سوم است قلعه حصين دارد و هوايش بگرمى مايلست
جيرفت
از اقليم سوم است در تاريخ كرمان مسطور است كه چون عمر عبد العزيز فتح كرمان كرد آن موضع بيشهء بود و در آنجا سباع ضاره بودند لشكر اسلام آنها را پاك كردند و ديها ساختند و هريك بنام بانيش موسوم و هوايش گرم است و در او قلعهايست محكم و حاصلش پنبه و غله و خرماست خبيص و شهر بابك و كرمان ما شيراز قصبات كرمانند
هرموز
از اقليم دوم است و بغايت گرمسير اردشير بابك ساخته و ملك شمس الدين در سنهء خمس و عشر و سبعمائه از بيم خرابى هرموز را گذاشته در جزيره جرون طرح شهر انداخته باتمام رسانيد و در هرموز نخل و نيشكر بسيار است و اكنون جزيره جرد را هرموز ميگويند و فرنگيان قريب به صد و بيست سالست كه بر او استيلا يافتهاند و مهم استيلا به جائى رسيده كه حاكم هرموز را قطعا در هيچ امرى دخلى نمانده است چه در اول كار رئيس نور الدين وزير آنديار بجهه مصلحتى ناقص فرنگيانرا در آنجا آورد مقرر ساخت كه عشرى از تمغاى جرون از ايشان باشد و بتدريج فرنگيان در آنجا مستولى ميشدند تا اينزمان كه سلطنت و مملكت را فروگرفته پادشاه و وزير آنجا را بىاختيار گردانيدند
مغاره
ما بين كرمان و قهستان آغاز اين مغاره از ولايت قزوين است و از قريهء كه تركان آن را آقا خواجه ميگويند تا گذر درياى هرموز و چندانكه ميرود عرضش زياده و عرض جنوبش از ولايت قم و كاشان و زواره و ما بين يزد و كرمان و مكران گذشته به دريا رسيده است و طرف شمالش بر ديار رى و قوس و قهستان و زابل گذشته به دريا پيوسته و اين مغاره از اقليم سوم است طولش چهار صد فرسنگ است آغاز عرضش ده فرسنگ و انجامش دويست فرسنگ است بر گذر دريا و گرك و سگان اين مغاره كمتر از ساير مغارات اسلام است اما در او قطاع الطريق بسيار است و هواى آن معتدلست
حرسق
سه ديهست در راهى كه باصفهان ميآيد طبس گيلكى