علم ايشان بتأييد و الهام جناب جلال پادشاهيست و اگر ميخواهيد كه اينمعنى بر شما ظاهر شود او را در حضور شما امتحان نمايم عباسيانرا اين سخن معقول افتاده گفتند مجلسى ترتيب كن تا يكى از علما را بياوريم كه از محمد بن على مسئلهء از شريعت سؤال نمايد اگر بر طبق سؤال جواب گويد دانش او ظاهر گردد و با وى وصلت نماى و الا از اين كار اجتناب كن مهم بر اين قرار يافته آنجماعت نزد يحيى بن اكثم كه قاضى زمان و فقيه دوران بود رفتند و او را بر معارضهء جواد تحريص نموده قبول كردند كه اگر آن خلاصهء خاندان كرم و علم را ملزم سازد از نفايس اموال آنچه خواهد به او دهند مامون مجلسى عظيم آراسته محمد تقى را در مسند بر پهلوى خود بنشاند و هريك از علما و فضلا را در موضعى مناسب رخصت جلوس ارزانى داشت و بعد از آن باشارت مامون و اجازت امام ربع مسكون يحيى بن اكثم از آن جناب پرسيد كه چيست حكم مجرمى كه بقتل صيدى اقدام نموده باشد « فقال له ابو جعفر عليه السّلام قتله فى حل او فى حرم محلا او محرما عالما كان المحرم او جاهلا عمدا او خطئا حرا كان المحرم او عبدا صغيرا كان او كبيرا مبتديا بقتله ام معيدا و الصيد برى او بحرى من ذوات الطير كان الصيد او غيرها من صغار الصيد كان او من كبارها مصرا على ما فعل او نادما ليلا كان الصيد او نهارا » از شنيدن اينكلمات فصاحت اتسام يحيى بن اكثم ابكم شده از غايت حيرت ندانست كه چه گويد و عجز او بر اهل مجلس ظاهر گشت « فقال المأمون لابى جعفر انى اردت ان تسئل يحيى كما سئلك عن مسئلة واحدة فقال ابو جعفر ذلك له فقال يحيى اسئل فان كان عندى فى ذلك جواب جئت به و الا استفدت الجواب فقال له ابو جعفر ما تقول فى رجل نظر الى امراة فى اول النهار بشهوة فكان نظره اليه حراما عليه فلما ارتفع النهار حلت له فلما غربت الشمس حرمت عليه فلما دخلت العشاء الاخرة حلت له فلما انتصف الليل حرمت عليه فلما طلع الفجر حلت له فبماذا حلت هذه المراة لهذا الرجل و بماذا حرمت عليه فى هذه الاوقات فقال يحيى بن اكثم لا ادرى فان رايت ان تقدم الجواب فذلك اليك فقال ابو جعفر عليه السّلام هذه امة لرجل من الناس فنظر غيره اليها بشهوة و ذلك حرام عليه فلما ارتفع النهار ابتاعها من سيدها فحلت له فلما زالت الشمس ظاهرها فحرمت عليه فلما وقعت العصر كفر عن الظهار فحلت له فلما كان وقت المغرب طلقها واحدة فحرمت عليه فلما كان وقت العشاء الاخرة راجع لها فحلت له فلما كان وقت انتصاف الليل طلقها ثانية فحرمت عليه فلما كان وقت طلوع الفجر
زينت المجالس ( فارسى ) — صفحة 404
مساهمون: مجد الدين محمد الحسيني ( مجدى )
ص٤٠٤