كى ساعات بوذ ، مستوى و دقايق روز بوذ . پس بر مكث كمتر بايذ افزوذن كى حاصل مكث مولود بوذ غير معدّل . و تعديلش آنست كى اين روزها كى بر فزوذهء اندر كد ( - 24 ) ضرب كنى تا ساعات گردذ و ساعات كى با روزها بوذه باشذ برو فزاى و بر يه ( - 15 ) قسمت كن آنچ برآيذ ساعات بوذ و هرچ از پانزده كمتر مانذ اندر چهار ضرب كنى دقايق ساعات بوذ پس اين ساعات ( 297 ) و دقايق بر ساعات مكث غير معدّل بايذ فزوذن تا مكث معدّل حاصل آيذ و اگر قمر زير زمين بوذ از طالع تا سابع از درجه طالع تا درجهء قمر برگير ، بدرجات سوا و هم اين عمل بكن و بر مكث ميانه فزاى ، و تعديل چنانك گفتيم به كار آور و ساعات تعديل از ساعات مكث نقصان كن ، آنچ بمانذ ماه و روز و ساعات مكث مولود بوذ معدّل . و چون مدّت مكث معلوم شذ از روز ولادت چندان مدّت بازپس آى « 1 » كى جايگاه قمر در آن وقت طالع مولود بوذ بدرستى ، و از جدول بيرون آوردن از بهر آسانى ، اين را جدولى نهاذهاند و آنست كى نگه كنى اندر قمر وقت ولادت ، اگر فوق الارض بوذ از درجهء مغرب تا درجهء قمر برگيرى و برابر [ ى ] آن عدد از جدول مكث غربى بدانى از روز و ساعت و دقيقه ، و اگر تحت الارض باشذ از درجهء طالع تا درجهء قمر ، و آن عدد در جدول مكث شرقى آرى و برابر [ ى ] او برگيرى كى مدّت مكث بوذ و اگر دقيقه چند بمانذ معدّل « 2 » بايذ كردن كى در جدول نياورده باشى مضاعف گردانى و بر [ و ] افزاى كى مدّت مكث مولود بوذ معدّل . و يعقوب بن طارق اين جدول در زيج خويش نهاذست و تعديل چنان فرمايذ كى آنچ مانده بوذ از دقايق مضاعف گردانى و نيمهء شش يك ازو بيفكنى پس برافزاى كى كى مكث مولود بوذ معدّل ، و عبد الجليل سجزى جدولى ديگر نهاذست كى آنچ برابر عدد يا بى از ميان قمر و درجهء در جدول غربى يا شرقى آورى چنانك گفتيم و برابر [ ى ] او از قمر مصحح برگيرى و از قمر وقت ولادت نقصان كنى آنچ بمانذ طالع مولود بوذ . امّا آنچ كوشيار « 3 » همىفرمايذ آنست كى ساعات تخمين به قدر نيم ساعت معلوم گردانى و بر آن ساعت طالع بيرون آورى و قمر مقوّم گردانى و بدانك مدّت مكث مولود از سه بيرون نيست اوّل نه دور و نيم ( 298 ) از دور قمر ،
هامش
( 1 ) . نسخه توبينگن « آ اى » ، نسخه اساس و قاهره « اى » .
( 2 ) . نسخه توبينگن « تعديل » .
( 3 ) . نسخه قاهره « كيا كوشيار » .