( 294 )
مقالت دوازدهم : در نموذارات
( در نموذارات ) : درستى درجه طالع از ارتفاع محقّق پيذا شوذ و از چند گونه آلتها ساختهاند چون رخامه و پنگان كى بر آب نهند و هرچند آن را اختلاف افتذ از جهت روشنى و تيرگى آب و افتاذن سببى بطيه « 1 » را ، و از بسيار گونه كژى « 2 » افتذ و در ارتفاع گرفتن « 3 » همچنين « 4 » ، پس استاذان اين صناعت حيلتى ساختهاند و طريقى نموذند تا بر درستى عمل حجّت بوذ و نيز چون [ وقت ] ولادت را مترصّد نبوذه باشذ طالع باز دست توانند آوردن [ و ] هريك از گونهء ديگر گفتند و وجهى ديگر نموذند و نموذار نام نهادند و معنى او از « نموذه » است . پس ما اينجا آنچ معروفترست و بدرستى مقارنتر و بصواب نزديكتر باز گوييم و دست از درازى و بسيارى بداريم و اين پنج نموذارست . نموذار بطلميوس و نموذار و اليس و نموذار هند و نموذار هرمس و نموذار زرادشت .
هامش
( 1 ) . نسخه تهرانى « بطيه » ، ملك « نطفه » ، و در ديگر نسخهها بدون نقطه آمده است .
( 2 ) . « كژى » با سه نقطه .
( 3 ) . نسخه اساس به جاى « گرفتن » « كردن » .
( 4 ) . در حاشيه كتاب به خط ديگرى نوشتهاند « خصوصا در حوالى نصف النهار كه زمانى دراز كوكب بيك ارتفاع نمايد و تفاوت از ارتفاع از آلتهاء كوچك محسوس نشود » .