نموذار هند : از اوّل ملك يزدجرد بربايذ گرفتن تا بروز ولادت از سال و ماه و روز و جمله ، روز گردانيذن و از بعد آن ما بين هجرت و يزدجرد به روى فزوذن و آن 3623 « 1 » روز ( است ) و در چهار ضرب كردن و مبلغ بر 1461 قسمت كردن آنچ حاصل آيذ سالهاى شمسى تمام بوذ و آنچ تمام نباشذ بر چهار قسمت بايذ كردن كى روزها بوذ . پس دوازده دوازده از سالها ببايذ افكندن آنچ بمانذ بهريك سال برجى و بهريك ماه دو درجه و نيم و بهريك روز پنج دقيقه برگرفتن و ابتدا افكندن از برج سنبله بايذ كردن كى آنجا كى حساب ( 296 ) بينجامذ جز تسيير عالم بوذ . پس نگه كن اگر اثناعشريه درجه جزء عالم با وتدى از طالع تخمين موافق آيذ يا اثناعشريه طالع تخمين [ با وتدى ] از جزء عالم ، درجه با درجه و اثناعشريه با اثناعشريه ، درست بوذ و الّا آن قدر كى تفاوت بوذ زيادت و نقصان ببايذ كردن .
نموذار هرمس : كى معروفست بمسقط المآ .
اين نموذار در مواليد هفت ماه به كار نيايذ و حكيم هرمس چنين گفته است كى آن قدر تفاوت كى در ديرى [ گرفتن ] ارتفاع افتذ بذين نموذار درست شوذ و باز جايگاه آيذ . و گفته است كى طالع مسقط المآ جايگاه قمر اندر طالع است و جايگاه قمر در مسقط المآ طالع مولودست و مدّت مكث مولود در شكم ماذر كمتر ر نح ( - 258 ) روز بوذ و ميانه ر عج ( - 273 ) و بيشتر ر فح ( - 288 ) اگر قمر بر درجه سابع بوذ بالاى زمين ، مكث كمترست و اگر اندر درجهء طالع بوذ ، مكث ميانه و اگر پيش درجهء سابع « 2 » بوذ به دو سه درجه زير زمين ، مكث آن بيشترست . پس اگر درين سه جايگاه نباشذ تعديل بايذ كردن و تعديل كردن چنانك در مدخل « 3 » بونصر قمى است آنست كى بنگرى بجايگاه قمر ، اگر زبر زمين بوذ از سابع تا طالع ، از درجهء سابع تا درجهء قمر هر برجى سى درج بربايذ گرفتن و آنچ برآيذ بر دوازده قسمت كردن ، كى آنچ از قسمت بيرون آيذ روز بوذ و اگر كسرى بمانذ از دوازده كمتر ، مضاعف بايذ كردن
هامش
( 1 ) . احتمالا اين عدد « 3624 » بوده كه آن را به « 3623 » تصحيح كردهاند و نسخههاى تهرانى و ملك و قاهره « 3624 » آمده است و نسخههاى توبينگن و مجلس اين عدد را ندارند .
( 2 ) . نسخه ملك و توبينگن « درجه طالع » .
( 3 ) . اين كتاب با نام ترجمه المدخل الى علم احكام النجوم به تصحيح نگارنده در سال 1375 ، تهران ، مركز نشر ميراث مكتوب چاپ شده است .