نتوان خورد غم كار جهان كه جهان سايهء ابرست و سراب .
اديب صابر .
نتوان داد يقينى به گمانى .
آنچيز كزين پيش گمان بود يقين گشت * دانى . . . )
فرخى .
نظير : لا تنقض اليقين بالشك .
نتوان ديو را به راه آورد سر ديوانه در كلاه آورد .
اوحدى .
نتوان ساخت از كدو گوراب نه زر يكاسه جامهء سنجاب .
عنصرى . ريكاسه خارپشت است . و گوراب جوراب باشد . رجوع به : از كدو هاونى . . . ، شود .
نتوانست كسى كرد دل خويش دو نيم .
بگزين زين دو يكيرا و مكن قصه دراز . . . )
ناصر خسرو .
نتوان شد به آسمان برسن .
بهيچگونه سخن در محل تو نرسد * هرآينه . . . )
عنصرى .
رجوع به : نتوان به آسمان زره . . . ، شود .
نتوان شستن از زنگى سياهى .
ملامت كن مرا چندانكه خواهى كه . . . )
سعدى .
نتوان طلبيد نانهاده .
گويا به زبان حال كز من . . . )
كمال اسمعيل .
نتوان كرد ظرف پر را پر .
بنده كى گردد آنكه باشد حر . . . )
سنائى و در جاى ديگر نشوى بنده تا نگردى حر . سنائى . رجوع به : از تواضع بزرگوار . . . ، و رجوع به : آسوده كسى كه خر . . . ، شود .
نتوان كردن تهى بساغر دريا .
بگرستم زار پيش آن كام و هوا * گفتا مگرى پند همىداد مرا
پنداشت مگر آب نماند فردا . . . )
فرخى .
چه آنكه گويد من بشمرم فضائل تو * چه آنكه گويد دريا تهى كنم بدهن .
عنصرى .
نتوان كشت عدو تا آشكارا نشود .
مار تا پنهان باشد نتوان كشت او را . . . )
منوچهرى .
نتوان گذشت از منزلى كانجا نيفتد مشكلى از قصهء سنگيندلى نوشينلب و سيمينذقن .
معزى .
نتوان مرد به سختى كه من اينجا زادم .
سعديا حب وطن گرچه حديثيست صحيح . . .
سعدى .
نتوان نهفتن درد از طبيبان .
ما درد پنهان با يار گفتم . . . )
حافظ .
نظير :
علت پوشيده مدار از طبيب * بر در او خواهش و زنهار كن .
ناصر خسرو .
چرا راز از طبيب خويش پوشم * بلا بيش آورد گر بيش كوشم .
ويس و رامين .
راز پنهان نداشت ايچ نسيب * در غم و علت از حبيب و طبيب
از طبيب ار نهان كنى تو اصول ( ؟ ) * به نگردى بماندى معلول