واى بر جان گرفتاريكه بندش بر دل است .
جامع التمثيل .
واى بر قدر سخن كو بسخندان نرسد .
از مجموعهء امثال طبع هند .
واى بكاريكه نسازد خدا .
واى بوقتى كه بگندد نمك .
هرچه بگندد نمكش ميزنند . . . )
نظير : اذا فسد العالم فسد العالم .
واى بوقتى كه چاروادار راهدار بشود .
رجوع به : فقرهء بعد شود .
واى بوقتى كه قاچاقچى گمركچى شود .
كلمهء قاچاقچى تركى است و او كسى است كه مال التجاره بىاداى حقى از بيراههها بگريزاند .
و اتبع السيئة الحسنة تمحها .
حديث .
وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ .
قرآن كريم . سورهء 28 . آيهء 77 .
و اذا اتتك مذمتى من ناقص فهى الشهادة لى بانى كامل .
متنبى .
و اذا اراد الله رحلة دولة عن دار قوم اخطا و التدبيرا .
از العراضه .
و اذا استوت للنمل اجنحة حتى يطير فقددنا عطبه .
طريح .
رجوع به : مور را چون اجل . . . شود .
و اذا انتهيت الى السلامة فى مداك فلا تجاوز .
نظير : سود سفر سلامتى است .
و اذا تواتر الخبر افاد العلم و لا حاجة الى النظر .
از العراضه .
فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ .
قرآن كريم سورهء 23 آيهء 103 اقتباس و اشاره :
اگرچه نسبت سلمان بود مرا ز پدر * نسب چه سود كه گويد ملك فلا انساب .
سوزنى .
و الاذن تعشق قبل العين احيانا .
يا قوم اذنى لبعض الحى عاشقة . . . )
نظير :
نه تنها ديده جاسوس جمال است * كه راه گوش هم راه خيال است .
وحشى .
و انى امرؤ احببتكم لمكارم * سمعت بها و العين كالاذن يعشق .
مگو مهر ناديده ، كس ديده نيست * كه خود راه دل ويژهء ديده نيست
بود گوش چون ديده پيك درون * بخواند بر او هر فسانه فسون
كه گوش است چون ديده جاسوس دل * فروزند اين هردو فانوس دل
پذيرد از اين هردو بس ارجمند * گهرها ، كه دل هست گوهرپسند .
مرحوم اديب .
نهتنها عشق از ديدار خيزد * بسا كاين دولت از گفتار خيزد
درآيد جلوهء حسن از در گوش * ز جان آرام بربايد ز دل هوش .
جامى .