كريم . سورهء 36 . آيهء 69 .
اقتباس :
پيش شرعت ز شعر جستن به * بيت را همچو بتشكستن به
شرع از شعر سخت بيگانه است * گرچه با او هم از يكى خانه است .
سنائى .
در شعر مپيچ و در فن او * چون اكذب اوست احسن او .
نظامى .
الشعر صعب و طويل سلمه
. رجوع بالصناعة طويلة . . . ، شود .
الشعير وقاية الكافور
. جو نگاهدار كافور باشد .
تمثل :
نفسى فدائك لا لقدرى بل ارى * ان الشعير وقاية الكافور .
نقل از العراضه .
بروزگار تو آن انتظام يافت جهان * كه از حمايت جو بىنياز شد كافور .
ظهير فاريابى .
نظير : كافور در حمايت جو باشد .
الشكر دين
. سپاسدارى و حقگزارى وامى باشد . تمثل :
آنكه چندين نعمت وى بر من است * چون نگويم شكر او و الشكر دين .
سعدى .
الشهرة آفة و الخمول راحة
. رجوع به الخمول . . . ، شود .
الشيئى اذا جاوز حده انعكس الى ضده ( يا ) الشئى اذا غلب حده انقلب الى ضده .
چون چيزى از سامان نهاد و منش خويش فراتر شود بمنش و نهاد ناهمتاى خود بگردد :
نظير : فواره چون بلند شود سرنگون شود . رشد زيادتى مايهء جوانمرگيست . تب تند زود عرقش مىآيد .
الشيئى ما لم يتشخص لم يوجد
. هرچيز تا صورت شخصيت نگيرد وجود نپذيرد .
الشيئى ما لم يجب لم يوجد
. نظير : القضية ما تجب لم توجد .
الشيب عيب و الخضاب عذاب
. پيرى آهو و آكيست و رنگين كردن موى رنج و تعبى .
تا كى برى عذاب و كنى ريش را خضاب * تا كى فضول گوئى آرى حديث غاب .
اشاره :
عجب آيد مرا ز مردم پير * كه همى ريش را خضاب كند
بخضاب از اجل همى نرهد * خويشتن را همى عذاب كند .
ابو طاهر خسروانى
من موى خويش را نه از آن ميكنم سياه * تا باز نوجوان شوم و نو كنم گناه
چون جامهها بوقت مصيبت سيه كنند * من موى از مصيبت پيرى كنم سياه .
ريش و سبلت همى خضاب كنى * خويشتن را همى عذاب كنى .
رودكى .
موى سفيد را نه از آن رو سيه كنم * تا باز نوجوان شوم و صد گنه كنم .
نه جامه از براى مصيبت سيه كنند * من موى از مصيبت پيرى سيه كنم .
منسوب بخاقانى .
الشيخ فى قومه كالنبى فى امته
. پير در خاندان خويش از خرد و آزمونى كه او را در كارهاست چون پيغمبرى ميان امت خود سودمند باشد . سپس پير مثل را بشيوخ طريقت