رسيد ، پسر خود را وصيت كرد كه از آن درخت خرما كه از بهشت آورده بودند .
دو شاخ با وى دفن كنند . و اين سنتى شد در ميان فرزندان آدم ، گاهى مدروس شده و گاهى تازه گشتى .
و روايت كردهاند كه رسول ص به دو گور بگذشت و گفت : « ايشان را عذاب ميكنند ، و عذاب ايشان از براى گناه كبيره نيست ، از آنست كه كسى از ايشان سخن - چين بود ، و ديگرى از بول استبرا نكردى » .
آنگه شاخى بخواست و آن را به دو نيم كرد ، و هر يكى را از آن بر سر گورى از آن دو گور فرو برد ، و گفت : « مادام تا اين هر دو شاخ تر باشد ، ايشان را عذاب نكنند » .
ازينجا سنت شد شاخ تر در كفن پيچيدن .
و اما نماز كردن بر مرده ، و آنچه واجب است پنج تكبير است : نيت كند ، و تكبير افتتاح بگويد آنگه شهادتين ، و تكبير كند آنگه بر پيغمبر و بر آلش صلوات دهد ، و تكبير گويد آنكه دعا كند مؤمنان را ، و تكبير گويد آنگه دعا كند ميت را ، و تكبير گويد آنگه سه بار بگويد : « عفوك ، عفوك » ، و از نماز بيرون آيد بىسلام .
و دليل بر آن كه تكبير پنج است آنست كه هر كه پنج تكبير گفت چهار گفته باشد ، و اما آن كس كه چهار گفته باشد . پنج نگفته باشد ، پس احتياط در پنج تكبير گفتن باشد ، چون خلاف است در آنكه تكبير پنج است يا چهار است . و روايت كردهاند از رسول ص كه وى پنج تكبير گفته است .
و معارضه اين نشود آنچه روايت كردهاند كه وى ص چهار تكبير گفته است ، زيرا كه احتمال آن دارد كه پنج گفته باشد ، اما پنج را راوى نشنيده باشد . و چون درين نماز ركوع و سجود نيست باتفاق ، اگر سلام نباشد انكار نتوان كردن . و اين نماز در حقيقت دعاست ، و در دعا ركوع و سجود و قرائت و تسليم نباشد . و طهارت نيز شرط نبود . ازين سبب بنزد اين طائفه ، درين نماز قرائت و سلام نيست ، چنان كه ركوع و سجود نيست . و طهارت شرط نيست ، اگر چه مستحب است كه با طهارت اين نماز كند .
اگر مرده مردى باشد امام در برابر ميان وى بايستد ، و اگر زنى باشد برابر سينهء وى بايستد .
و سنت است كه دست به تكبير برندارد مگر تكبير اولين را . و پاى از كفش بيرون كند ، و از جاى فراتر نشود تا كه جنازه برگيرند .
و اگر جنازهء مردى و زنى و كودكى جمع شوند ، مرد را در پيش امام بنهند ، آنگه زن را ، آنگه كودك را .
و بر كودك نماز واجب نباشد چون سالش به شش نرسيده باشد .
دليل برين آنست كه نماز مرده حكمى است شرعى ، محتاج دليل شرعى باشد . و در شرع نيست آنچه دليل باشد برين ، و اصل برائت ذمت است ، مشغول بواجبى جز بدليل نگردد .
و كسى را كه دفن كرده باشند ، و يك شبانهروز گذشته ؛ باشد روا نباشد به روى نماز كردن ، دليلش همان است كه گفته شد .
اما دفن كردن واجب آنست كه وى را بر جانب راست نهند ، روى به قبله آورده .
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 2054
مساهمون: سيد جعفر سجادى
ص٢٠٥٤