اگر گويند كه خداى تعالى در قرآن رفع حرج كرده است ، و رفع حرج اقتضاى آن كند كه اگر مكلف خواهد تقصير كند ، و اگر خواهد نكند ، و آن درين آيت است :
« وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا »
.
جواب از اين آيت آنست كه تقصير نماز درين آيت معلق است بخوف ، و اجماع است كه تقصير نماز سفر را شرط خوف نيست ، پس اين تقصير غير تقصير سفر باشد .
تقصير نماز سفر قصر است در ركعات و تقصير نماز خوف قصر است در افعال ، اگر در سفر باشد و اگر در حضر .
و الله اعلم .
و آنچه فريضه است از نمازى بجز از نماز پنجگانه : نماز عيد فطر است ، و نماز عيد قربان چون شرائط وجوب آن حاصل باشد ، و نماز كسوف ، و نماز خسوف ، و نماز زلزله و بادهاى سخت و سياه ، و دو ركعت نماز طواف واجب ، و نماز نذر .
دليل بر وجوب اين نمازها اجماع طائفه است .
دليل ديگر بر وجوب نماز كسوف و خسوف ، يعنى : گرفتن ماه و آفتاب آنست كه رسول ص گفت :
« ان الشمس و القمر لا ينكسفان لموت احد و لا لحياة احد فاذا رأيتموها ، فافزعوا الى الصلاة
، يعنى :
ماه و آفتاب از براى زندگانى هيچ يكى ، و از براى مردن هيچ يكى نگيرد ، چون بينيد كه ماه و آفتاب گرفت پناه با نماز دهيد ! و ظاهر امر در شرع اقتضا وجوب كند .
و دليل بر وجوب نماز طواف قول خداست :
« وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى »
، يعنى : فراىگيريد از مقام ابراهيم ، جاى نماز كردن ! و امر خداى تعالى بر وجوب باشد ، تا آنگه كه دليلى دلالت كند بر ندبيت ، و هيچ كس نگفت كه در مقام ابراهيم جز ازين نماز نماز ديگر هست .
و دليل بر وجوب نماز نذر قوله تعالى :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
، و نذر نماز عقدى است كه در وى طاعت خداست ، پس واجب بود وفا كردن به آن .
و ديگر رسول ص فرموده است :
« من نذر ان يطيع الله فليطعه »
، يعني : هر كه نذر كرد كه طاعت خداى دارد ، گو : طاعت خداى دار ! اين امر است ، پس وفا كردن به نذر واجب بود .
دليل بر وجوب نماز عيد آنست كه باتفاق جملهء مسلمانان رسول ص نماز عيد كرده است ؛ و اصل آنست كه بر وجوب گزارده باشد ، چون دليلى نيست بر آن كه بر ندبيت گزارده است .
ديگر آنكه بيشتر مفسران برانند كه مراد به اين نماز ، كه خداى تعالى فرموده است در اين آيت :
« إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ ، فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ »
، نماز عيد قربان است ، فرمود نماز كن خداى خود را و قربان كن ! و امر اقتضاى وجوب كند .
و هر آن كسى كه گفت نماز عيد قربان واجب است ، گفت ، كه نماز عيد فطر واجب است . و در نماز عيد فطر فرمودهاند :
« قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى »
،