تكيه كرده ، بر وى واجب بود . و اگر نتواند نشسته نماز كند ، و اگر نتواند با پشت خفته نماز كند باشارت چشم ، از براى ركوع و سجود چشم بر هم نهد ، و از براى سر برآوردن چشم بگشايد .
و اگر سوار باشد اشارت كند به ركوع .
و سجود بر قربوس زين كند ، و روى به قبله آورده اگر تواند ، و اگر نه به تكبيرة الاحرام روى به قبله آرد .
و اگر در كشتى باشد بر پاى نماز كند ، اگر تواند روى به قبله آورده ، و اگر قبله نشناسد روى فراسينهء كشتى كند و نماز كند .
و كسى كه برهنه باشد بر پاى نماز كند ، اگر كسى وى را نبيند ، و اگر نه نشسته نماز كند . و همچنين برهنگان چون خواهند كه نماز به جماعت كنند نشسته كنند ، امام به سر زانو در پيش ايشان باشد .
و خوف موجب قصر نماز باشد اگر در سفر باشد و اگر در حضر . و خايف بر حسب استطاعت خود نماز كند ، پس اگر خوف قتال بود ، و ممكن بود كه لشكر را به دو گروه توان كرد ، امام ايشان را به دو گروه كند : گروهى در مقابل دشمن باشند ، و گروهى با وى نماز كنند . امام با ايشان يك ركعت نماز كند . چون برخيزد قرائت دراز خواند ، و ايشان نماز كنند ، و سلام باز دهند ، و پيش دشمن روند و آن گروه بيايند ، و نماز در پيوندند ، و با امام به ركوع شوند . چون سجده كرده باشند برخيزند ، و امام تشهد دراز ميخواند ، تا ايشان آن ركعت ديگر بكنند ، و بنشينند و تشهد بخوانند ، با امام سلام باز دهند .
دليل برين ترتيب قول خداست :
« وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ »
، يعنى : چون تو در ميان ايشان باشى و خواهى كه نماز كنى ،
« فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ »
، بايد كه گروهى ازيشان با تو بايستند ،
« وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ »
، و بايد كه سلاحهاى خود برگرفته باشند و با سلاح نماز كنند ،
« فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ »
، و چون سجده كنند بايد كه از پس شما باشند ، »
« وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ »
، و بايد كه آن گروه ديگر كه نماز نكرده باشند ، بيايند و با تو نماز كنند ،
« وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ »
، و ايشان نيز بايد كه سلاح برگيرند .
ظاهر آيت اقتضا مىكند كه گروه دوم با امام نماز خود تمام كنند و درين ترتيب سويت باشد ميان هر دو گروه . از آنجا كه گروه اول را با امام تكبير احرام است ، و گروه دوم را سلام ، و گروه اول دوم را نگاهمىدارند و در نماز نيستند ، و همچنين گروه دوم اول را .
و نيز از رسول ص روايت كردهاند كه وى برين ترتيب نماز خوف گزارده است .
و اگر لشكر اندك باشد و از دشمن ترسند كه به دو گروه شوند ، بر پشت اسبان نماز كنند ، و روى به قبله آورده اگر توانند ، و اگر نتوانند به تكبير احرام روى به قبله آرند ، و به ركوع اشارت كنند ، و سجده بر زين كوبه كنند .
و اگر حال طعن و ضرب باشد تكبير افتتاح بگويند و براى هر ركعتى « سبحان الله و الحمد لله و لا إله الا الله و الله اكبر »