شراب مستكننده و بر پليدى فقاع . و اجماع ايشان حق است .
و خون جملهء حيوانات پليد است الا خون كيك و پشه و ماهى كه پاك است ، زيرا كه نجاست حكمى شرعى است ، و در شرع نيست آنچه دلالت كند بر نجاست اين . و دليل بر پاكى خون ماهى قول خداست :
« أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَ طَعامُهُ »
، يعنى : حلال كرده شد شما را صيد دريا و خوردن او .
و باتفاق صيد دريا ماهى است ، بايد كه ماهى بهمهء اجزاى خود حلال باشد ، و هر چه حلال است پاك است ، پس خون ماهى پاك باشد و خون حرام خون ريخته است ، چنان كه فرمود :
« إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ »
، و خون ماهى مسفوح ، يعنى : ريخته نيست . و مراد به اين خون كه درين آيت است :
« حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ »
، دم مسفوح است .
و هر خون كه خلاف خون حيض و استحاضه و نفاس است اگر كم از درهمى باشد ، شستن او واجب نباشد ، و به آن نماز روا بود ، اگر چه اجتناب از وى بهتر بود .
و ابو حنيفه و اصحابش با اين موافقاند و در جملهء نجاسات همين حكم كنند . در آنچه موافقاند ، و آن خون است ، احتياج دليل نباشد . اما ايشان را بر غير خون دليل بايد گفت ، و هيچ دليل نيابند در شرع .
و منى جملهء حيوانات پليد است . و چون گويند كه منى آدمى پاك است ، ايشان را دليل بايد گفت ، و قول خداى تعالى :
« وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ »
، يعنى : خداى از آسمان براى شما آبى فرستاد ، تا شما را پاك گرداند ، و پليدى شيطان را كه اثر احتلام است از شما ببرد ، اگر منى پاك بودى نگفتى :
« لِيُطَهِّرَكُمْ »
. و از رسول ص روايت است :
« انما يغسل الثوب من البول و المنى و الدم »
، يعنى : جامه را از بول و منى و خون بيايد شست .
و هر كه وى را خون روان باشد چون بميرد پليد باشد . و درين خلافى نيست ، مگر در آدمى مردهء سردشدهء ناشته ، بنزد اين جماعت نجس است ، و چون وى را بشويند پاك شود . و دليل برين آنست كه هر حيوان كه خون روان دارد ، چون بميرد پليد باشد ، و آدمى درين داخل است . اگر كسى گويد كه پاك است ، وى را دليل بايد ، و دليل قطعى نيست بر پاكى وى ناشسته .
اما هر حيوان كه خون وى روان نباشد ، چون ملخ و مگس و زنبور و غير آن ، چون بميرد پليد نباشد ، و هيچ چيزى بوى پليد نگردد . دليلش آنست كه اصل اشياء طهارت است ، و نجاست جز بدليل شرعى معلوم نگردد .
و از رسول ص روايت است كه :
اذا وقع الذباب فى اناء احدكم فاقلبوه »
، يعنى چون مگس در اناى يكى از شما افتد ، به زير آبش فرو بريد ، و اين موجب مردن مگس بود ، خاصة چون آب اناء گرم بود . اگر به مردن وى آب پليد شدى ، به اين نفرمودى .
و از حيوان مرده كه در زندگى پاك بوده باشد ، موى و پشم چون ببرند ، و استخوان كه بر وى هيچ رطوبتى نمانده باشد ، پاك است . دليلش قول خداست :
« وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها ، وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ »
، خداى تعالى درين آيت