تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1930

مساهمون:

ص١٩٣٠
نسخه‌بردارى نمايند . پسرش شاپور پس از وى نيز همين رويه را دنبال نمود و سرانجام از تمام كتب علمى موجود نسخه‌بردارى كردند و سس بپارسى ترجمه نمودند و پس از او كسرى انوشيروان همين كار را دنبال كرد . و از قول « ابو معشر » در كتاب « اختلاف - الزيجات » نقل كنند كه پادشاهان ايران بىاندازه بنگهدارى علوم و تمدن بر روى زمين علاقه‌مند بودند و براى محفوظ ماندن آن از گزند و آسيب زمانه گنجينه كتب را از سخت‌ترين چيزها تهيه كردند كه تاب مقاومت هر گونه اتفاقى را داشته باشد . در ايران قديم از دار العلم ديگرى واقع در ايالت ارجان نام برده شده است كه آن مركزيت خاص براى تحقيقات علمى اعم از طبى و نجومى و منطقى بوده است كه آن هم بروش مدرسه اسكندريه بوده است . بجز مدارس نامبرده در جنوب ايران مانند بلخ و سغد و فرغانه مراكز علمى وجود داشته است اين مراكز از زمان اسكندر سنن و تاليد يونانى را فراگرفتند و باصول علمى يونانى آشنائى حاصل كردند و از اين نواحى نيز علوم يونانى بعالم اسلام و خلافت بغداد انتقال يافت . و بدين ترتيب ايرانيان از دو ناحيه مهم بفرهنگ و تمدن يونان و هند و ساير ملل متمدن آشنا شدند و با فرهنگ و تمدن درخشان خود درآميختند و بزرگانى همچون ابن مقفع و بنى موسى و برامكه تربيت شدند كه بعدها منشأ مهم تحولات علمى و فرهنگى در جهان اسلام و عرب گرديدند .

وضع علوم منطقى در ايران از صدر اسلام تا قرن دوم و سوم هجرى

بعد از ظهور اسلام و فتوحات اسلامى مدرسه النصيبين و جندى شاپور همچنان رونق داشت و در دست ايرانيان و دانشمندان ايران بود كه پس از بناى بغداد و مركز خلافت از دانشمندان موجود و مدرسان اين مدارس در نقل علوم يونان و شرح و تفسير كتب علمى استفاده شد . ابن مقفع : از جمله دانشمندان بزرگ ايرانى كه در نقل و ترجمه و نشر علوم فلسفى يونان بويژه منطق خدمات ارزنده انجام داد عبد الله ابن مقفع ابن مبارك ( روز به پسر دادبه ) است ، كنيه اين دانشمند قبل از آنكه بدين اسلام درآيد « ابو عمرو » بود و سپس « بابو محمد » تبديل شد . وى از نويسندگان و دانشمندان و منطقيان قرن دوم هجرى است كه دو زبان پهلوى و عربى را قطعا نيك ميدانسته است و حتى بعضى گويند به زبان يونانى نيز آشنا بوده است . بوسيله اين دانشمند قسمتى از كتب فلسفى و منطقى ارسطو به زبان عربى نقل شد و حتى بعضى وى را اولين ناقل علوم يونانى به زبان عربى ميدانند . ابن مقفع از مردم فيروزآباد فارس است وى آنچه توانست از كتب علمى ايران را از زبان پهلوى به زبان عربى نقل داد و گويند مقصود وى اين بود كه مسلمين غير ايرانى را بشوكت و عظمت علمى ايران آگاه كندو ايرانيان را هم به ياد جلال و شكوه نياكان و مدنيت خود بيندازد . وى اولين كسى است كه فن استدلال