تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1758

مساهمون:

ص١٧٥٨
ميان چيزهائى است در نظم و نثر كه از يك جنس باشد مثل ماه و آفتاب ، تير و كمان چشم و ابرو مثال پارسى :
از آن به خاك نشستم كه آن كمان ابروى تو * مرا چو تير سوى خود كشيد و دور انداخت ريزم ز مژه كوكب بىماه رخت شبها * تاريك شبى دارم با اين همه كوكبها
( از بديع فروغى ص 40 )

مُراقَبت

- ( اصطلاح عرفانى ) مراقبت نزد اهل سلوك محافظت قلب است از كارهاى پست . بعضى گويند : مراقبت اين است كه بدانى خدا بر هر چيز قادرست . بعضى گويند : حقيقت مراقبت عبادت حق است . بعضى گويند : مراقبت ، عام خوف است و مراقبت خاص ، اميد است . و گفته شده است كه : علامت مراقبت ايثار است . ( از كشاف ص 533 ) در طبقات است « من صحح باطنه بالمراقبة و الاخلاص زين اللّه ظاهره بالمجاهدة و اتباع السنة » ( طبقات ص 60 ) در طرايق است كه : مراقبت در ذكر ملاحظهء مقصود است كه حق باشد . مراقبت در بدايات محافظت جوارح است از مخالفات و در نهايات مراقبت اشارت از ليست بر استواء ابد . ( لمع ص 55 - شرح كلمات بابا طاهر ص 151 و طرائق ص 217 شود )

مراق

- ( بكسر ميم و تشديد راء ) ( اصطلاح نجومى ) مراق يا مراق الدب الاكبر يكى از چهار ستاره‌ايست كه تشكيل‌دهندهء نعش‌اند .

مَرْأة المُسَلْسَلَه

- ( بضم ميم و فتح سين اول اصطلاح هيوى و نجومى ) و آن را زنى كه تا كنون شوى نديده است نامند . از صور كواكب است . شامل 23 ستاره بود و آن را مسلسله نامند بدان جهت كه دو دست آن كشيده بود ، دست راست آن بسوى شمال و بسوى سه ستارهء كه بر رأس ناقه بود و ديگر به سوى جنوب به طرف پشت سمك شمالى . ( از صور كواكب ص 129 )

مئزر

- ( نجومى ) بكسر ميم ستارهء بود واقع در عواء .

مَرايا

- ( اصطلاح فلسفى ) يعنى ديدنيها تحت عنوان مناظر و مرايا در فلسفهء قديم بحث از چگونگى حصول ديد مىشود . شهاب الدين سهروردى در اين باب بيانى خاص دارد وى گويد : در ديد صورتهاى امور مرئيه منطبع در مرئى نمىشود و بخروج شعاع از رائى در سطح مرئى هم نمىباشد و بانعكاس صورتهائى از مرئيات در ديد هم نمىباشد و بالاخره وى ديد را يك امرى مربوط به نيروى نفس ميداند رجوع بابصار شود .

مُرَبَّعات

- ( اصطلاح فلسفى ) اخوان الصفا : امورى كه از لحاظ عدد منطبق با عدد چهار است برشمرده‌اند بشرح زير . اركان اربعه آب ، خاك ، نار و هوا طبايع اربعه . حرارت ، برودت ، رطوبت و پيوست و اخلاط اربعه . صفراء ، سوداء
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1758 | سيد جعفر سجادى