فعلى خواهد ، و نامش به اين افتخارات مشهور گردد به نزد ملت خود و ساير ملتها ، در زمان خود و بعد از او همچنان نامش در افواه در روزگاران دراز بماند ، قهرا اين چنين كس بيش از همه لياقت و اهليت رياست دارد .
و البته اين گونه افراد در اغلب اوقات نيازمند به ثروت و مكنت زيادى مىباشند تا در برآوردن اميال و خواستهاى مردم مدينه اعم از توانگر كردن آنان و يا فراهم كردن وسائل لذت آنها مصرف دارند ، و قهرا چون بايد در موقع خود اين گونه كارهاى مهم و پر خرج را انجام دهند لازم است كه توانگرى مالى آنها بسيار باشد و تقريبا متناسب با همهء مردم مدينه باشد .
بنا بر اين پارهاى از رؤساء براى مصرف در اين گونه موارد بايد توانگر باشند و ثروت اندوزى كنند و معتقدند كه اين گونه هزينهها موجب كرامت و آزادى ملى است ، اقدام به - گردآورى ثروت از راه باج و خراج از مردم مدينه مىكنند و يا از راه چيرهشدن بر اقوام ديگر و غارت اموال آنان اين گونه اموال را در بيت المال ذخيره كرده آمادهء مصرف در جهت جلب كرامت و عظمت بيش از پيش مدينهء خود مىنمايند ، و در هنگام ضرور هزينههاى بزرگى را درين راه تحمل مىكنند .
و البته اين امر مانع ازين نيست كه چون به هر نحو شيفتهء كرامت و عظمت شخصى است به هر وسيلهاى كه پيش آيد درين رهگذر براى خود و هم براى فرزند خود بعد از خود درين جهت كه نامش به وسيلهء آن پايدار بماند سهمى منظور دارد تا ازين راه قدرت را در فرزندانش و يا در فاميل خود حفظ كند ، و علاوه ، باز هم اين امر مانع ازين نمىشود كه براى خود سهمى از توانگرى مالى قرار بدهد تا بدان سبب مورد احترام باشد و گر چه سود ديگرى به جز احترام از آن مال نخواهد برد ، و علاوه به وسيلهء آن ، اقوام ديگر او را مورد احترام و اكرام قرار دهند ، و بدين وسيله همهء طرقى كه موجب مىشود مردم او را مورد اكرام و احترام قرار دهند در خود جمع نمايد .
علاوه بر اينها اختصاصاتى براى خود مقرر دارد كه به درخشندگى و زينت و بزرگى و جلالت وى به نزد مردم بيفزايد ، از قبيل قصر و پوشيدنى و نشان و بالاخره پنهان شدن از مردم ، و سپس قواعد و ضوابطى براى انواع تشريفات و احترامات مقرر مىدارد .
هنگامى كه رياست وى تا اين حد مسجل گرديد و مردم به او و دودمانش عادت كردند و پادشاهى وى و كسانش را پذيرفتند درين هنگام مردم را بر حسب ترتيبى كه در احراز كرامت و جلالت شأن دارند در مراتبى خاص قرار مىدهد و به نظام مىآورد ، و براى هر مرتبت كرامتى و اجلالى خاص قرار مىدهد و بر حسب لياقت او براى وى از وسائل كرامت مقرر مىدارد ، از قبيل توانگرى مالى و خانه و لباس و نشان و مركب سوارى و جز آنها هر امرى كه در تجليل و شأن و شوكت آن مؤثر است . و البته اين امر را
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1738
مساهمون: سيد جعفر سجادى
ص١٧٣٨