تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 725

مساهمون:

ص٧٢٥
حتى ، ثم ، فا ، لا ، ام ، لكن و اماى دوم » براى عطف به كار روند بعضى مخصوص عطف ميباشند و برخى گاه براى عطف آيند ، رجوع بهر يك از اين كلمات شود .

حُروفِ عِلَّه

- ( اصطلاح ادبى ) و در زبان عرب « واو ، ياء و الف منقلب از واو و يا » را حروف عله نامند كه مريض در حال مرض ادا كند و اين حروف احكام و حالاتى دارند رجوع به اعلال و معتل و هر يك از اين كلمات شود .

حُروفِ قَصر

- ( اصطلاح ادبى ) رجوع به حروف حصر و حصر و قصر شود .

حُروفِ فِكرى

- ( اصطلاح منطقى ) رجوع شود بحروف خطى .

حُروفِ لَفظى

- ( اصطلاح منطقى ) رجوع شود بحروف خطى .

حُروفِ لَفظى

- ( اصطلاح منطقى ) رجوع شود بحروف خطى .

حُروفِ مَدّ و لِين

- ( اصطلاح ادبى ) حروف عله را گويند رجوع شود به ( شرح تصريف ص 100 ) و رجوع شود به حروف عله و اعلال و ابدال شود .

حُروفِ مُشَبَّهةُ بالفِعل

- ( اصطلاح ادبى ) اين اصطلاح دستورى است ، حروف مشبههء بالفعل در زبان عرب حروفى را گويند كه دو اسم را كه در اصل مبتدا و خبر بوده‌اند دگرگون كرده اول را نصب دهند و دوم را رفع و در حقيقت اسم و خبر گيرند . اسم آنها هميشه منصوب و خبر آنها مرفوع باشد و آنها شش حرفند : « إنّ » بكسر همزه و تشديد و « أنّ » بفتح همزه و تشديد و « كانّ » بفتح كاف و همزه و تشديد نون و « ليت » و « لكنّ » بتشديد نون « لعلّ » بتشديد لام مانند « إنّ عليّا شجاع و
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً »
. اين حروف را از آن جهت حرف شبه فعل گويند كه از لحاظ عمل مانند فعل رفع و نصب مىدهند و ديگر آنكه معناى فعل دارند . « إنّ و أنّ » از اين حروف براى تأكيداند « ليت و لعلّ » براى ترجى و تمنىاند و « لكن » براى استدراك است و « كان » براى تشبيه است رجوع شود بهر يك از اين كلمات و نيز رجوع شود به ( سيوطى ص 63 - 64 ) .

حُروفِ مَصدَريَّه

- ( اصطلاح دستورى ) و در زبان عرب سه حرف مىباشد كه آنها را حروف مصدريه گويند و آنها عبارتند از « ما ، آن » بفتح همزه و تخفيف « انّ » بفتح همزه و تشديد نون كه دو حرف اول در جمله فعليه آيند مانند
« وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ
اى برحبها » و
« فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قالُوا »
و انّ بفتح و تشديد مخصوص جمله اسميه است مانند « علمت انّك قائم » اى علمت قيامك اين حروف ما بعد خود را بتاويل مصدر برند رجوع شود به ( سيوطى ص 97 - الهدايه ص 210 ) .

حُروفِ مُصَوِّته

- ( اصطلاح ادبى ) حروف مصوته عبارت از متحرك به حركات سه‌گانه است و الف و واو و يا را نيز گويند و بقيه حروف را صامته گويند . ( از اسفار ج 2 32 )

حُروفِ مُضارَعَه

- اين اصطلاح دستورى است و حروف مضارعه كه بواسطه آنها از فعل ماضى فعل مضارع ميسازند چهار حرفند « ا ، ت ى و ن » كه آنها را حروف « اتين » هم گويند اين حروف مضموم باشند
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 725 | سيد جعفر سجادى